Wczoraj pojawiła się w mediach lokalnych informacja, że Minister Edukacji Narodowej uchylił negatywne opinie lubuskiego kuratora oświaty w sprawie zamiaru likwidacji szkół wiejskich na terenie gminy Wschowa. Wynika z tego, że kurator jeszcze raz będzie musiał odnieść się do uchwał Rady Miejskiej, podjętych na początku tego roku. Coraz większe zainteresowanie kompetencjami kuratorów w sprawie zamykania szkół (stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, jak i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 marca 2020 roku), zapowiadają doprowadzenie tej sprawy zgodnie z intencją burmistrza i Rady Miejskiej.
Sprawa jednak nadal nie jest tak jednoznaczna, ponieważ przywołany wyżej wyrok WSA świadczy o tym, że kurator może dołożyć starań, żeby lepiej zaopiniować swoje negatywne stanowisko. Gmina może znowu wnieść zażalenie na opinię kuratora, ministerstwo może tym razem odrzucić zażalenie i ostatecznie sprawa może skończyć się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym. A jak pokazuje wyrok WSA w Warszawie dopiero tam może pojawić się szansa, że gmina w końcu będzie mogła wprowadzić w życie zamiar likwidacji szkół wiejskich.
Warto też wiedzieć, że decyzja gminy, żeby odwołać się do ministerstwa na opinie pani kurator wcale nie jest powszechną praktyką w takich sprawach. TVN 24 na początku tego roku informował, że samorządowcy rzadko składają zażalenia do ministerstwa. Według stacji telewizyjnej – w 2019 roku na 75 negatywnych opinii kuratorów, tylko 19 zostało skierowanych do MEN. TVN opisywał zresztą wtedy przypadki szkół, w których było 19 uczniów, 12 nauczycieli, a wszystko to kosztowało gminę milion złotych. Nawet w takich przypadkach samorządy spotykały się z negatywną opinią kuratora.
W tej sprawie głos zabierał również Rzecznik Praw Obywatelskich, zwracając uwagę, że negatywne opinie kuratorów oświaty nie mogą być w żaden sposób arbitralne, a jedynie mogą opierać się na przepisach prawa. RPO zwraca uwagę na konstytucyjne umocowanie samorządów, które z mocy prawa same o sobie decydują i kurator nie może tego aspektu naruszać.
Potwierdza to między innymi wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 marca 2020 roku, który mówi wyraźnie, że jeżeli organ prowadzący spełni wszystkie prawne obowiązki opisane w prawie oświatowym, to kurator nie może powoływać się na politykę państwa, czy jakieś inne przesłanki, np. subiektywne odczucia lokalnej społeczności, wydając negatywną opinię na zamiar likwidacji szkoły. Wszystkie te przesłanki zdaniem WSA nie mają niczego wspólnego z prawem oświatowym.
Wyrok WSA można przeczytać tutaj
Stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich dostępne jest tutaj
bezgrunt 