Mam chyba dziwnych znajomych, bo jeden z nich ostatnio zagadnął mnie o happening na niektórych ulicach wschowskich. Chodziło mu o napisy ,,Odłóż telefon i żyj”. Nie znał szczegółów i odczytał całą tę akcję w ten sposób, że chodzi o to, że poza telefonem też jest życie. Że taki uniwersalny przekaz z tego płynie. Żeby przestać zamulać. Na co ja, że to żaden happening, tylko taka miejska tradycja, która przywędrowała do nas z Sopotu, albo z Warszawy. I że chyba autor tego pomysłu raczej próbował w ten sposób przypomnieć, że korzystanie z telefonu na ,,zebrze” (bo napisy pojawiły się przed niektórymi przejściami dla pieszych) grozi nawet utratą życia. No i ten mój znajomy, który jest takim miejskim aktywistą zorientowanym w różnych sprawach, powiedział, że to mit z tymi telefonami, bo nie potwierdzają tego badania. No i postanowiłem to sprawdzić i rzeczywiście sprawa korzystania z telefonów na pasach wcale nie jest taka oczywista, jakby się wydawało na pierwszy rzut oka.
Raport Krajowej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego
Mówią o tym między innymi głośne badania z 2018 roku, ale opublikowane dopiero w połowie 2019 roku, opisujące relacje pieszych i kierowców w całej Polsce (link do raportu zamieszczam pod tekstem). Dokument został przygotowany przez Krajową Radę Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego. Ponoć przygotowanie jego kosztowało 350 tysięcy złotych. Jest wielowątkowy, ale zajmę się nim tylko w wymiarze zachowań pieszych i kierowców na pasach. Autorzy tego raportu w badaniach terenowych zarejestrowali zachowania pieszych w liczbie 22 tysięcy osób i 310 tysięcy samochodów. Wynika z nich, że tylko 5% pieszych rozmawia przez telefon, przechodząc przez pasy. 1% pisze wiadomości tekstowe na pasach i 1% słucha w tym czasie muzyki.
Niepoprawne politycznie wyniki raportu
Napisałem wyżej, że było głośno o tym raporcie, bo rzeczywiście tak było. Okazało się, że raport przyniósł wyniki, które były polskiemu rządowi nie na rękę. Dlaczego? Dlatego, że w 2018 roku Adam Bodnar Rzecznik Praw Obywatelskich apelował stosownymi pismami o poszerzenie praw pieszych wzorem większości krajów zachodnich. To znaczy, że pieszy miał być chroniony nie tylko na pasach (tak wtedy mówiły polskie przepisy), ale również pieszy miał być chroniony już od momentu zbliżania się do pasów (tak mówią przepisy od czerwca 2021 roku). Przedstawiciele polskiego rządu jeszcze przed publikacją raportu twierdzili, że w Polsce te przepisy nie przejdą, bo każdy kraj ma inną specyfikę, inną kulturę, inne przyzwyczajenia. Jednocześnie w Polsce panowało do tej pory przekonanie, że ,,święte krowy”, czyli piesi zachowują się nieodpowiedzialnie i najlepiej, gdyby odebrano im wszelkie prawa (wątek radykalny). Raport wywrócił te potoczne opinie do góry nogami. Okazało się, że w zdecydowanej większości przypadków, to kierowcy zachowują się nieodpowiedzialnie. Na przykład w pobliżu przejść na pasach (w odległości około 100 metrów) aż 85% kierowców w terenie, gdzie obowiązuje prędkość 50 km/h, przekracza tę dozwoloną prędkość. Przy czym – warto zaznaczyć – o wiele więcej kierowcy mają na liczniku w mniejszych miejscowościach, niż w dużych miastach.
Raport Komendy Głównej Policji
Ten raport warto zestawić z innym, publikowanym co roku przez Komendę Główną Policji. Wynika z niego (dane za 2020 rok), że najczęściej ze skutkiem śmiertelnym potrącane są osoby powyżej 60 roku życia. Jeżeli teraz sięgniemy po dane z raportu, opisującego zachowania pieszych na pasach, wynika, że w tym przedziale wiekowym 1% rozmawia przez telefon, 0% pisze wiadomości tekstowe i 0% słucha muzyki. Drugą grupą wiekową, która była potrącana ze skutkiem śmiertelnym, to osoby w wieku 40-59 lat. I tutaj, bazując na raporcie o zachowaniach pieszych, wynika, że w tej grupie wiekowej 4% rozmawia przez telefon, przechodząc przez pasy, 1% pisze wiadomości tekstowe, 0% słucha muzyki. Zatem, jak wynika z tego, przyczyną tragicznych wydarzeń, jak i potrąceń nie są mityczne telefony, z których rzekomo nagminnie miałoby się korzystać w momencie przechodzenia przez pasy. Raport Komendy Głównej Policji za 2020 rok mówi wyraźnie, że kierowcy od 2011 roku coraz lepiej zachowują się na drodze, unikając wypadków z jednym wyjątkiem. Od tamtego czasu, czyli od 2011 roku systematycznie lekceważą zagrożenia na ,,zebrze”.
Co więc jest problemem
Warto jeszcze dodać, że do najczęstszych wypadków i potrąceń ze śmiertelnym skutkiem dochodzi między październikiem a końcówką lutego w godzinach od 16 do 20. Zatem wtedy, kiedy w Polsce szybciej zapada zmierzch i widoczność na drodze jest zdecydowanie gorsza. Wynika z tego, że problemem nie są telefony, ale słabo oświetlone przejścia dla pieszych. Chociaż dane, które w tym akapicie podaję, dotyczą wszystkich wypadków i potrąceń na drogach, nie tylko tych, które mają miejsce na pasach.
Natomiast, co do samej akcji ,,Odłóż telefon i żyj” – zaczęła się ona w Warszawie w 2018 roku. Pojawiły się tam napisy ,,Odłóż smartfon i żyj” na przejściach, które prowadziły do warszawskich szkół. W następnych latach poszły za tym inne miasta. W tym roku chyba jest wysyp tego typu akcji. Ale na przykład urzędnicy Krakowa wypowiadali się na ten temat, odpowiadając radnym na interpelacje w sprawie podobnych rozwiązań na krakowskich ulicach. Uznano tam, że krakowski magistrat nie widzi sensu, ponieważ nie ma żadnej przesłanki, która by mówiła, że te napisy w czymś pomagają. Poza tym – twierdzili urzędnicy krakowscy – ich zdaniem pojawienie się takich napisów przy niektórych przejściach, może wprowadzić w błąd pieszych, którzy mogliby uznać, że w określonym miejscu trzeba telefon odłożyć, a tam, gdzie nie ma takiej informacji, nie trzeba tego robić. Ponadto wyrażali opinie, że przepisy ruchu drogowego nigdzie nie mówią, że to może działać. Tyle Kraków. Halo Wschowa.
Zdjęcie wykorzystane w grafice: Josh Hild z Pexels
Źródła:
- Raport – https://www.krbrd.gov.pl/wp-content/uploads/2020/12/Badanie-zachowan-pieszych-i-relacji-pieszy-kierowca-wrzesien-grudzien-2018-r.pdf
- https://www.rp.pl/spoleczenstwo/art9289361-tajny-raport-o-bezpieczenstwie-pieszych
- https://autokult.pl/40890,szczegolowy-raport-o-wypadkach-w-2020-r-sytuacja-pieszych-gorsza-niz-rok-wczesniej
- https://miastojestnasze.org/raport-its-piesi-kierowcy-ujawniony/
- https://krknews.pl/przed-pasami-nie-bedzie-napisow-odloz-telefon-i-zyj-powod-moga-rozleniwic-pieszych/
- https://motoryzacja.interia.pl/wiadomosci/bezpieczenstwo/news-miazdzacy-raport-o-przejsciach-dla-pieszych,nId,4763803
bezgrunt 