Część pierwszą można przeczytać – TUTAJ
W 2002, czyli w roku, kiedy po raz pierwszy wybierano burmistrza (wójta/prezydenta) w bezpośrednich wyborach, w całym województwie lubuskim do walki o fotel najważniejszej osoby w gminie wystartowało w I turze 378 kandydatów w 80 gminach (nie liczę miasta Gorzów Wlkp. i Zielonej Góry). 16 lat później, w 2018 już tylko 221 kandydatów. Przez 16 lat w całym województwie liczba chętnych na stanowisko burmistrza zmniejszyła się średnio o 2 osoby w każdej gminie (średnia w 2002 wynosiła 4,72 kandydata na burmistrza, a w 2018 – 2,76).
Nie zdziwi więc pewnie informacja, że w 2002 roku zdecydowanie częściej wybierano burmistrza (wójta/prezydenta) dopiero w II turze. 46 razy odbyły się wtedy ponowne wybory, a 34 razy wynik rozstrzygany był w I turze. 16 lat później ta tendencja odwróciła się radykalnie. W 2018 roku w 63 gminach kandydaci wygrywali już w I turze, a jedynie w 17 gminach potrzebne było ponowne głosowanie.
Liczba chętnych do udziału w wyborach na burmistrza systematycznie spada od 2002 roku. Jedynie w 2014 roku ten trend został przerwany. Startowało wtedy w wyborach na burmistrza (wójta/prezydenta) 268 osób, co dawało średnią 3,35 kandydata na gminę. Wtedy też w 48 gminach wybory rozstrzygane były w I turze, a w 32 gminach – w II turze. Warto też dodać, że jeżeli w 2006 roku w gminach miała miejsce II tura (30 gmin), to tylko raz się zdarzyło, że nie wszedł do niej urzędujący burmistrz (wójt/prezydent). W 2018 zdarzyło się to dwa razy, chociaż II tura odbyła się tylko w 17 gminach.
Przypadek Bytomia Odrzańskiego
Na tym tle Bytom Odrzański wyróżnia się radykalnie na poziomie województwa lubuskiego. Jak pisałem w poprzednim artykule jest to jedyna gmina w województwie, gdzie od 2006 roku w wyborach na burmistrza startuje tylko jedna i ta sama osoba (w 2002 – 3 osoby, wybór rozstrzygnięty w I turze). Bytom Odrzański jest gminą pod względem liczby ludności nieco większą od Szlichtyngowej, ale w Szlichtyngowej łącznie od 2002 do 2018 roku startowało w wyborach na burmistrza 15 kandydatów, w Bytomiu Odrzańskim – 7 kandydatów. Na poziomie powiatu nowosolskiego, w którego szeregach jest Bytom Odrzański, są gminy o przybliżonej liczbie mieszkańców i mniejszej, ale wszędzie wygląda to podobnie. Najbardziej zbliżone pod kątem liczby ludności Nowe Miasteczko miało od 2002 do 2018 łącznie 16 kandydatów.
Tyszkiewicz: najlepszy przykład tego, że samorząd przez ponad 30 lat się sprawdził
Bytom Odrzański ma też dobrą opinię wśród lubuskich, samorządowych autorytetów. Wadim Tyszkiewcz 7 maja 2022 roku na swoim profilu facebookowym przy okazji zdobycia przez Bytom Odrzański prawie 17 milionów złotych z Urzędu Marszałkowskiego (środki z UE) na czwarty etap rewitalizacji starówki, tak pisał o gminie, mieszkańcach i burmistrzu Jacku Sauterze, cytuję: Z dumą, podziwem i zaangażowaniem kibicuję Jackowi Sauterowi i mieszkańcom Bytomia Odrzańskiego w budowaniu swojej Małej Ojczyzny. To nie tylko piękne miasto, ale też niebywała wspólnota mieszkańców. Dla mnie Jacek Sauter jest najlepszym samorządowcem, ale też najlepszym przykładem tego, że samorząd przez ponad 30 lat się sprawdził, a dobry gospodarz potrafi wraz z mieszkańcami czynić cuda.
Nie chcę przykładać zbyt dużej wagi do wypowiedzi senatora Tyszkiewicza (a wcześniej wieloletniego prezydenta m. Nowa Sól), bo ma ona charakter życzeń i jest wyrazem takiego samorządowego braterstwa. Niemniej zauważam w niej coś symptomatycznego, co w szerszej perspektywie można by nazwać zacieraniem różnic między sukcesem inwestycyjnym samorządu, a kulturą samorządową, obejmującą nie tylko to, co robi burmistrz/kierownik urzędu miejskiego, ale również Radę Miejską, relacje jakie powstają między Radą Miejską a burmistrzem, relacje między zaangażowanymi w sprawy lokalne mieszkańcami a burmistrzem, w końcu relacjami między burmistrzem/Radą Miejską a lokalnymi, niezależnymi mediami (jeżeli takie występują w okolicy), dostarczającymi informacje lokalnej społeczności. W mojej opinii istnieje powszechna wiara w to, że jak gmina ma dużo inwestycji, rozwija się, to znaczy, że automatycznie i samorząd w całej jego rozciągłości jest niemal wzorcowy. Radykalnie się z tym nie zgadzam. Jestem zdania, że nie ma co tych dwóch różnych porządków wrzucać do jednego worka. Po prostu nie ma takiej zasady, że z automatu powinniśmy stawiać znak równości między burmistrzem/inwestycjami a pozostałymi składowymi samorządu. Chiny są dzisiaj jedną z większych światowych gospodarek, a to przecież nie oznacza, że przestrzega się tam praw człowieka.
Ważny element każdego samorządu
W mojej ocenie jednym z ważniejszych elementów każdego samorządu gminnego są sesje Rady Miejskiej. W województwie lubuskim na 80 gmin (wyłączając miasta Gorzów Wlkp. i Zieloną Górę), 59 z nich nie przekracza 10 tysięcy mieszkańców. 2/3 gmin województwa lubuskiego jest mniejsze od miasta Wschowy. Z doświadczenia (nie sprawdzałem tego w każdej gminie) można założyć, że sesje są jedynymi, potencjalnymi miejscami, gdzie mieszkaniec może dowiedzieć się czegoś więcej poza oficjalnym przekazem, jaki widnieje na stronie urzędu i na oficjalnym profilu fb urzędu. Pod warunkiem rzecz jasna, że Rada Miejska posiada opozycję, czyli ten element normalnego, demokratycznego ustroju, który zapewnia/gwarantuje elementarną kontrolę urzędującego burmistrza. Mieszkaniec ma wtedy okazję poza oficjalnym przekazem poznać inne strony lokalnego samorządu, inne sposoby myślenia, inne być może wizje rozwoju małej ojczyzny. Przede wszystkim, to na bazie sesji rad miejskich (poza oficjalnym przekazem) lokalne media zbierają informacje. Im bardziej skład rad miejskich jest zróżnicowany, tym częściej można się spodziewać różnicy zdań.
Częstotliwość zwoływania sesji: Bytom Odrzański – Nowe Miasteczko – Szlichtyngowa – Wschowa
Otóż pod tym względem, czyli częstotliwością zwoływania sesji rady miejskiej, Bytom Odrzański również się wyróżnia. Nie sprawdziłem pod tym kątem wszystkich samorządów województwa lubuskiego. Niemniej porównałem liczbę sesji w dwóch kadencjach 2010-2014 i 2014-2018, obecną kadencję 2018-2023 oraz rok 2022 na przykładzie 4 samorządów: Bytomia Odrzańskiego (powiat nowosolski), Nowego Miasteczka (podobna liczba mieszkańców, co gmina Bytom Odrzański, również powiat nowosolski), Szlichtyngowej (mniejsza gmina od gminy Bytomia Odrzańskiego pod względem liczby mieszkańców, powiat wschowski) i gminę Wschowa (powiat wschowski). Dane pochodzą z Biuletynów Informacji Publicznej wymienionych gmin.
Kadencja 2010-2014
Bytom Odrzański – 29 zwołanych sesji, Nowe Miasteczko – 50 zwołanych sesji, Szlichtyngowa – 40 zwołanych sesji, Wschowa – 49 zwołanych sesji
Kadencja 2014-2018
Bytom Odrzański – 27 zs, Nowe Miasteczko – 48 zs, Szlichtyngowa – 47 zs, Wschowa – 44 zs
Kadencja 2018-2023 (do kwietnia 2022)
Bytom Odrzański – 22 zs, Nowe Miasteczko – 39 zs, Szlichtyngowa – 33 zs, Wschowa – 40 zs
Rok 2022 (od stycznia do końca kwietnia)
Bytom Odrzański – 1 zs (w styczniu), Nowe Miasteczko – 2 zs, Szlichtyngowa – 4 zs, Wschowa – 5 zs.
Warto wiedzieć, że ustawa o samorządzie gminnym mówi, że sesje muszą być zwoływane co najmniej raz na kwartał. Teoretycznie więc w jednym półroczu mogą się odbyć dwie sesje, np. w pierwszym półroczu – jedna w styczniu, a druga w czerwcu. Będzie to zgodne z literą prawa, ale czy będzie to miało cokolwiek wspólnego z duchem samorządności, można mieć poważne wątpliwości.
Nie można na tym etapie wyciągać zbyt daleko idących wniosków, bo warto najpierw sprawdzić, jak pod tym kątem wyglądają pozostałe gminy województwa lubuskiego. Niemniej porównując dwa radykalnie różne ośrodki gminne pod względem wyborów na burmistrza, czyli Bytom Odrzański, gdzie od 2006 roku na burmistrza startuje tylko jeden kandydat i Wschowę, gdzie od 2002 roku zawsze dochodzi do 2 tury wyborów, to zauważymy, że na poziomie częstotliwości zwoływania sesji Rady Miejskiej różnice są ogromne. Mniej więcej co kadencję o 20 sesji więcej zwoływał samorząd wschowski. Na wnioski przyjdzie jeszcze czas, ale warto te dane mieć na uwadze.
Zapowiedź
Następne dwa teksty, poświęcone będą jeszcze gminie Bytom Odrzański. W jednym tekście wrócę do wydarzeń z 2016 roku, kiedy okazało się, że przewodniczący Rady Miejskiej Bytomia Odrzańskiego pobierał od dobrych kilku lat dietę o prawie 500 złotych wyższą niż zezwalało na to prawo. Zamiast 1324 złotych, pobierał 1806 złotych. Nadwyżki przez dwie kadencje uzbierało się prawie 50 tysięcy złotych. Jak pisał wtedy portal tygodnik regionalna, przewodniczący szefował radzie od 22 lat, był to rekord na skalę powiatu, niemal taki sam, jak rekord burmistrza Bytomia Odrzańskiego, który zarządza miastem od 1992 roku. Bardziej mnie tutaj będą interesowały mechanizmy, które sprawiły, że przewodniczący mógł bez problemu pobierać o 500 złotych wyższą dietę niż zezwalało na to prawo. W drugim tekście wrócę jeszcze raz do liczby sesji rad miejskich w województwie lubuskim. Pewnie będzie to lipiec/sierpień. Myślę, że do tego czasu sprawdzę z jaką częstotliwością zwołuje się sesje RM w lubuskiem i czy są samorządy, które mają wyniki zbliżone do Bytomia Odrzańskiego.
Foto wykorzystane w grafice: Tima Miroshnichenko z Pexels
___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________
Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn
bezgrunt 