bezgrunt

,,Boginie z Žítkovej” Kateřiny Tučkovej opowiadają o kobietach, posiadających specyficzny dar, taki, którym posługiwał się w pewnym sensie Jezus, ten opisany w ewangeliach albo Jan Mikolasek, którego historię pokazała Agnieszka Holland w swoim filmie ,,Szarlatan” w 2020 roku. Wszystkie te postacie, czyli boginie, żyjące co najmniej od XVII wieku do pierwszych lat XXI wieku na pograniczu Czech i Moraw, wspomniany wyżej uzdrowiciel, syn cieśli, czy zielarz i uzdrowiciel Mikolasek to nie tylko historyczne osoby, żyjące w różnych miejscach i epokach. Prawdę mówiąc mają wiele ze sobą wspólnego. Wszyscy żyli w niepewnych czasach, posiłkowali się dominująca w ich krajach religią (boginie i Mikolasek – katolicyzmem, Jezus – judaizmem). Niektóre z bogiń (w Polsce powiedzielibyśmy – szeptuchy, gdzie indziej nazwano by je czarownicami, wiedźmami, szamankami, pytiami delfickimi itp.) ginęły podczas religijnych procesów o czary lub były prześladowane przez czechosłowacki, komunistyczny aparat oparty na inwigilacji i donosicielstwie. Jezus, jak wiadomo, skonfliktowany z przywódcami religijnymi, skazany został na śmierć. Jan Mikolasek, kiedy władze Czechosłowacji w drugiej połowie lat 50., zaczęły prześladować zwolenników medycyny niekonwencjonalnej, stracił cały dorobek życiowy i kilka lat spędził w więzieniu, a w efekcie nigdy więcej nie odważył się leczyć na taką skalę, jak to robił wcześniej, a właściwie zaprzestał tych praktyk.

Wszyscy oni posiadali coś wyjątkowego, co sprawiało, że przyciągali do siebie ludzi najczęściej z niższych klas społecznych i niezbyt wykształconych. Zdarzało się więc, że musieli się mierzyć z zarzutami o cyniczne wykorzystywanie ubogiej i niezbyt rozgarniętej części społeczeństwa. Na pewno posługiwali się tym samym kodem lub prawem (trudno to jednoznacznie nazwać), przekonując swoich pacjentów o znaczeniu wiary (ale nie w sensie religijnym), determinacji, określonego nastawienia, które jest niezbędnym elementem do osiągnięcia szczęśliwego, końcowego efektu.

,,Boginiach z Žítkovej” – materiały do pracy naukowej

Brzmi to wszystko dość poważnie, bo z takim nastawieniem mamy do czynienia w ,,Boginiach z Žítkovej”. Nie sposób zrozumieć powieści Kateřiny Tučkovej. bez krótkiej wzmianki o samej autorce. A nawet nie tyle o niej w sensie biograficznym, co raczej o jej warsztacie literackim. Tego, w jaki sposób przygotowuje się do pisania powieści, bo robi to prawie tak, jakby opracowywała materiały do rozprawy naukowej.

Tak było z głośnym debiutem Tučkovej ,,Wypędzenie Grety Schnirch”, w którym czeska autorka przypomniała historię przemocy na kobietach, dzieciach i starszych osobach pochodzenia niemieckiego, których zmuszono do wyprowadzki z Brna w maju 1945 roku. Te tragiczne zdarzenia znane również pod nazwą ,,brneński pochód śmierci”, były słabo znane w szerszej świadomości współczesnych Czechów i dopiero (między innymi) Kateřina Tučkova przypomniała je, zadając jednocześnie fundamentalne pytania o tożsamość człowieka, która jest brutalnie przycinana przez system (w tym wypadku komunistyczny, czeski aparat). Co w efekcie, jak pokazuje to Tučkova w ,,Wypędzeniu Grety Schnirch” czyni człowieka przezroczystym nie tylko dla otoczenia, ale przede wszystkim we własnych oczach. Debiut Tuckovej wywołał spore poruszenie w Czechach właśnie dlatego, że opierał się na materiałach źródłowych i odkrywał wstydliwe karty czeskiej historii.

,,Boginiach z Žítkovej” wzorowane na prawdziwych postaciach

Podobną pracę z materiałami źródłowymi wykonała Tučkova, pisząc ,,Boginie z Žítkovej”. Wiele kobiet, pojawiających się na stronach książki, wzorowanych jest na prawdziwych boginiach. Trafimy też na wątki, które autorka odnalazła w różnorodnych archiwach, a więc na wspominane wyżej procesy bogiń, podejrzewanych o czary, fascynacje nazistów, którzy z kolei w tych samych boginiach, upatrywali źródło pogańskiej, przedchrześcijańskiej magicznej wrażliwości, duchowości i siły. Co z kolei stało w opozycji do tego, jak zachowywały się wobec czeskich bogiń pozornie progresywne czechosłowackie służby bezpieki. Powieść skupia się na córce jednej z nich, Dorze Idesovej, jej młodszym bracie – Jakubie i ciotce – Surmenovej (bogini), która po tragicznej śmierci ich matki, została pełnoprawną opiekunką Dory i Jakuba. W wyniku działań komunistycznych służb, te troje bliskich sobie osób zostanie rozdzielonych w połowie lat 70., a historia bogiń, Surmenovej i przyczyn, dla których wszyscy troje znaleźli się w sytuacji nie do pozazdroszczenia, będzie przez następne dekady głównym motorem działań w dorosłym życiu Dory.

Licho w racjonalnym kostiumie

Jest to książka, którą można by sklasyfikować w kategoriach powieści obyczajowej z elementami fantastyki. Ale jest w tej historii coś nieoczywistego, co nie daje spokoju. Coś, co rozpycha się w racjonalnym kostiumie, sprawiając, że staje się on zbyt dziurawy i mało przydatny do noszenia. I znowu dla porównania – warto rzucić okiem na słowackiego ,,Janosika. Historię prawdziwą” Agnieszki Holland (a więc z tego samego kręgu kulturowego, w którym żyły boginie), gdzie pojawiają się kobiety, przypominające boginie (babka Janosika, grana przez Danutę Szaflarską) i boginie o złej reputacji (Margeta, w tej roli Maja Ostaszewska) . Ale także na to, co wybitna reżyserka mówiła o filmie przed premierą. Zwracała uwagę, że nie potraktowała tej historii, jak bajki, jak to zrobił wcześniej Jerzy Passendorfer, ale postawiła na ,,bardzo ludzką historię”. Natomiast co do sfery nadnaturalnej Holland odnosiła się w ten sposób: ,,Film osadziłyśmy w poetyce, mitologii tego regionu i epoki, w jakiej żyli bohaterowie filmu. Tam nieustannie się mówi (w tej epoce i w tym regionie – przyp. mój) o wierzeniach, przesądach, czy lękach. Jednocześnie religijność, która tam ma miejsce jest bardzo pogańska” (wypowiedź dla Filmwebu z 2009 roku).

I chyba w tym sensie Kateřina Tučkova traktuje swoje tytułowe boginie. Jest to, mówiąc językiem Holland bardzo ludzka historia, traktująca całkiem serio swoje bohaterki. Dzięki temu pozorne elementy fantastyki stają się częścią ich życia, ale także tej powieści, sięgając tym samym po inne rejony ludzkiego doświadczenia. I jest w tym coś bardzo intrygującego.

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

,,Boginie z Žítkovej” Kateřiny Tučkovej. Coś więcej

–––––––

Lu 2
Pod koniec 2022 roku wyszła nowa książka Zyty Rudzkiej ,,Ten się śmieje, kto ma zęby”. Zaraz też pojawiły się opinie, że to powieść wybitna (Wojtek Szot), że wióry lecą, kiedy autorka bierze się za cielesność i starość (Justyna Sobolewska), że mistrzowsko pracuje w języku i z językiem (Sylwia Góra), że fenomen, arcydzieło akrobatyki (Wojciech Stanisławski). Chwilę później pojawiły się podsumowania czytelnicze za poprzedni rok, w których powieść Rudzkiej stała wysoko, a czasami najwyżej. Można też było trafić na inne opinie, odmienne. Że język, brawura i wióry jednak męczą i rozczarowują (buchbuchbicher.blogspot.com). Że mamy tutaj recykling wcześniejszych pomysłów, że autorka przepisuje samą siebie (Karolina Felberg). Krytycznych opinii pojawiło się mniej, przeważały zachwyty i gratulacje.

Ani wybitna, ani rozczarowująca

,,Ten się śmieje, kto ma zęby” jest powieścią nierówną. Na pewno nie jest to rzecz wybitna, ale też nie rozczarowuje. Ma lepsze i gorsze momenty. Język, owszem, jest miejscem, gdzie sporo się dzieje, ale jednocześnie jest tak pomyślany, wydestylowany, że ma jednak swoje ograniczenia. Po pierwszych stronach przyswajamy sobie specyficzny rytm i rym powieści, żeby dalej, przez długie partie książki, otrzymać mniej lub bardziej udane frazy, które zbyt skupione na swojej efektowności gubią się, zatracają, a ich nagromadzenie sprawia, że coś, co mogłoby ewentualnie zachwycać, staje się rzeczywiście męczące i nużące. Ten stan zmienia się, kiedy (tak mniej więcej od osiemdziesiątej strony, a więc po lekturze 1/3 powieści) Wera, bohaterka i narratorka, spotyka na swojej drodze kobiety i mężczyzn, z którymi łączyło ją w przeszłości coś więcej niż tylko przelotna znajomość. Wtedy też – wbrew pozorom – język przestaje odgrywać główną rolę, nie zajmuje się sobą, schodzi na drugi plan, dzięki czemu na powierzchnię wypływają emocje, dramaty, niejednoznaczne postawy, tragiczne i komiczne, prawdziwe i fałszywe, wygrane i przegrane jednocześnie postacie, w tym przede wszystkim Wera. Jednym słowem dopiero wtedy powieść nabiera rumieńców, zyskuje na każdym poziomie – fabuły, dramaturgii, języka, emocji, zaskakując, wzruszając, bawiąc i nie tylko.

Wera idzie w miasto

Na pierwszym planie to dość prosta historia. Werze umiera mąż, Dżokej. Trzeba w związku z tym wezwać lekarza, który stwierdzi zgon, później firmę pogrzebową, która zabierze ciało z mieszkania. Koniecznie trzeba ruszyć w miasto, by załatwić wszystkie potrzebne formalności, związane z pogrzebem. Będzie to trwało kilka dni, aż w końcu Dżokej zostanie pochowany. Przydałaby się na końcu też stypa, bo dlaczego by nie. Wokół tych spraw Wera będzie chodzić. W międzyczasie dowiemy się, że Wera przez długie lata prowadziła salon fryzjerski, potem zajmowała się handlem na targu, a poznajemy ją w chwili, kiedy ledwo wiąże koniec z końcem, wydaje się, że żyje od pewnego czasu na granicy minimum egzystencji i wszystko wskazuje na to, że tę granicę wkrótce przekroczy (chociaż ten wątek nie wybrzmiewa zbyt mocno w powieści), a może nawet dawno tę granicę już przekroczyła. W tej sytuacji, często w głodzie, spróbuje zdobyć pieniądze na buty dla denata i żeby wódkę na stole postawić, kiedy Dżokej zostanie pochowany w ziemi. Nie będzie to łatwe i wie to każdy, kto kiedykolwiek znalazł się w takiej sytuacji. I nie chodzi o śmierć, chociaż o nią również, ale przede wszystkim o to, że wszystko się sprzedało, co miało jakąkolwiek wartość, w mieszkaniu nie ma już niczego cennego, poza pucharami Dżokeja, w lodówce pusto (i nie jest to eufemizm), trzeba ruszyć w miasto, bo inaczej nici z butów i stypy.

Tam, gdzie skarb twój

I to właśnie od tego momentu, kiedy Wera idzie w miasto, odkrywając mimochodem przed czytelnikiem swoją biografię erotyczno-towarzysko-biznesową (chociaż ta trzecia składowa jest nieco na wyrost), powieść wypada najlepiej. Trudno też uznać, że ,,Ten się śmieje, kto ma zęby” jest powieścią realistyczną. Nawet jeżeli sama autorka na ostatniej stronie okładki twierdzi, że Wera jest nie do zdarcia, wszystko straciła – męża, pracę, dorobek, a pomimo tego żyje na własnych warunkach. I że Zyta Rudzka spotyka ciągle takie kobiety, które (jeżeli serio traktować ten zapis) żyją na granicy nędzy, ale mają to głęboko gdzieś, bo kochają kogo chcą i żyją jak chcą. Jest w tym na pewno trochę prawdy, to znaczy, że każdy z nas być może kogoś takiego spotyka, kto żyje jak chce lub tak, że nie ma co do garnka włożyć. Ale te dwa światy nie idą w parze i w tym sensie nowa powieść Rudzkiej jest w dużej mierze fantazją o kobiecie, która łączy w sobie te dwa nieprzystające do siebie puzzle.

Można też dostrzec w historii Wery pewną przypowieść o ludzkim losie, taką nieco w ewangelicznym duchu lub – ubierając się we współczesne wdzianka – dzisiejszych szamanów, którzy przekonują, że jest wiele równoległych światów i na pewno w jednym z nich jesteśmy bogaci, szczęśliwi i spełnieni. W tym znaczeniu można by powiedzieć za jednymi (ewangelicznymi apostołami) lub drugimi (współczesnymi coachami), że nowa Rudzka przekonuje o tym, że tam gdzie jest nasz skarb, czy też to, co traktujemy, jak skarb, tam też jest nasze serce.

Wera niewątpliwie coś takiego – skarb to, czy nie skarb, trudno ocenić – nosi w sercu. Nikomu o tym nie powie, ale co to jest, jakie ma znaczenie i co z tego wynika, dowiecie się, sięgając po ,,Ten się śmieje, kto ma zęby”. Jak kto ze Wschowy, to można wypożyczyć w bibliotece. Wypożyczyłem i niedługo oddam, jakby co, bo trzeba oddawać, jak się pożyczyło z biblioteki.

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

Zyta Rudzka, ,,Ten się śmieje, kto ma zęby”. Różnie jest

–––––––

Sty 21
Motto:

Napisalibyśmy wiersze

pełne niezłych idei

lub jakichkolwiek.

Ale drogi Julianie,

żadna nie stoi za oknem.

Tak, za oknem ni chuja idei.

(Świetlicki, Sendecki, Baran)

Powieść Annie Ernaux ,,Lata” (wydana we Francji w 2008, w Polsce – 2022) paradoksalnie przypomniała o ostatnich miesiącach, poprzedzających wybory samorządowe w 2018 roku. I to za sprawą polskiego serialu ,,Ranczo”. W jednym miejscu Ernaux, wspominając lata 50., wylicza wrogie, antagonistyczne pojęcia, które wyrażały ówczesne nastroje i sposób rozumienia świata. Dominował w nich podział na Wschód i Zachód, Chruszczowa i Kennedy’ego, katoli i komuchów itp.. Ta wyliczanka w książce ubiegłorocznej noblistki jest nieco dłuższa, a w niej trafimy również na dwie fikcyjne, postacie – Peppona, komunistycznego mera (odpowiednika polskiego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) i don Camilio – miejscowego proboszcza. Obaj zostali stworzeni na potrzeby włosko-francuskiej komedii ,,Don Camilio i poseł Peppone” z 1955 roku. Autorzy przypisów do ,,Lat” Ernaux przypuszczają, że komedia ta z dużym prawdopodobieństwem zainspirowała/mogła zainspirować twórców polskiego serialu ,,Ranczo”.

Ambiwalentne pary albo sprawdzony węch

W 2018 na kilka miesięcy przed wyborami samorządowymi również można było pokusić się o tego rodzaju ambiwalentne pary, ale nikt tego nie robił. Pewnie dlatego, że różnice między zwolennikami tego lub innego kandydata na burmistrza nie były aż tak skrajne. Nie wybierano między Wschodem, a Zachodem, ani tym bardziej między Franco i Tito, ,,L’Humanite” i ,,L’Aurore”. Raczej między fanami ,,Rancza” a ,,Przystankiem Alaska”. Między czymś, co zastane i dobrze znane z rozstawionymi figurami, które każdy zna, jak własną kieszeń a czymś, co na pierwszy rzut oka wygląda identycznie, tylko jest bardziej płynne, nie tak jednoznaczne i przewidywalne. Na końcu i tak można ostatecznie zwątpić od tego zamętu, bo wybór w małych, hipochondrycznych miasteczkach nie dokonuje się w oparciu o wyraźne różnice, raczej jest to sprawa intuicji. Raczej rzecz idzie o drobne kamyki, które uwierają w bucie. Prawie, że nieuchwytne niedogodności. Mówi się, że w małych miasteczkach ludzie głupieją, kiedy chcą dokonać lokalnego wyboru, który prawdę mówiąc nie ma dla nich większego znaczenia, ani przełożenia na ich życie. Chyba, że są jakoś z tym wyborem powiązani. Wtedy, to co innego. Wówczas można się złapać na wątpliwej myśli, że bierze się udział w rozgrywce, której stawką jest śmierć i życie, być lub nie być, przyszłość lub jej wyraźny brak, nadzieja lub beznadzieja, praca zarobkowa na miejscu lub z dojazdem, bycie u siebie lub na wygnaniu, niemal wśród obcych. Ale poza tymi jednostkami, nielicznymi, dla zdecydowanej większości wybór jest enigmatyczny. Dlatego za przewodnika bierze się własny, sprawdzony węch, ewentualnie – upodobania, związane z fryzurą, ubiorem, wspomnieniem ostatnich wakacji lub ich brakiem, wyjściem do knajpy lub do parku w tym samym celu. Porównuje się to wszystko z wyglądem kandydata, tonem głosu, pauzami, które robi między zdaniami, błyskiem w oku (jest taka kategoria?), ludźmi, którymi się otacza, partnerką lub partnerem u boku, wykształceniem, wykonywanym zawodem, może doświadczeniem, jakim bądź. Szuka się czegoś, co jakkolwiek może wydać się znajome. W pewnym sensie oddaje się głos na siebie. Na sobie się tylko polega.

Co innego, kiedy Wschód vs Zachód

Co innego, kiedy wybór jest oczywisty, jak u Ernaux. Kiedy wszystko jest jasne. Kiedy stawia się na Wschód albo Zachód, Chruszczowa lub Kennedy’ego, Konfederację albo Lewicę, PiS albo PO. Nie trzeba się gimnastykować, ani szukać analogii, czasami pokrętnych lub niezrozumiałych. Na stole przecież leżą badania, raporty, programy, obietnice: socjalne, liberalne, emerytalne, płacowe, anty lub pro europejskie, zamknięte lub otwarte granice, aborcje w kraju lub poza nim, edukacja seksualna lub katolicka, można tak w nieskończoność. Wszystko to leży na stole i przynajmniej teoretycznie wiadomo czego się spodziewać.

Żaden inny mądrala

Wspomniane wcześniej ,,Ranczo” pojawia się tutaj nie tylko dlatego, że w jednym z fragmentów ,,Lat” Annie Ernaux można znaleźć cienką linię łączącą włosko-francuską produkcję z polskim serialem. Przed wyborami samorządowymi w 2018 roku, a i później w publicznych wypowiedziach między innymi zwolenników obecnej, lokalnej władzy, polski serial uchodził za trafną ilustrację lokalnej polityki. Dało się słyszeć opinie, że być może są w obiegu inne próby ramowania polityki, inne spojrzenia, inne nie tylko seriale, ale i książki, filmy, artykuły, eseje, analizy itp., ale ostatecznie wygrywa z nimi wszystkimi ,,Ranczo”, bo oddaje rzeczywistość w sposób, jakiego żaden inny mądrala nie był w stanie osiągnąć. Ten przekaz potwierdza na pewno sukces serialu i średnią oglądalność, wynosząca ponad 6 mln 300 tysięcy na sezon (najlepsze wyniki osiągnął IV sezon z liczbą widzów na poziomie prawie 8 mln 300 tysięcy widzów). Trudno więc uznać, żeby wspomniane wyżej lokalne głosy, w jakiś szczególny sposób wyróżniały się na tle całego kraju. Można z dużym prawdopodobieństwem uznać, że to dość powszechna obserwacja – ,,Ranczo” trafiło z obrazem lokalnej polityki do widzów, a widzowie odczytali ten obraz, jako znany, prawdziwy, a wręcz swojski, a w konsekwencji mało zaskakujący. Zgodnie więc z filozofią ,,Rancza” można od czasu do czasu usłyszeć, że cokolwiek by się nie działo – kompromitującego, małego, cynicznego, kłamliwego, niegodnego, zachłannego, egoistycznego, infantylnego, tchórzliwego itd., itp., to prawdę mówiąc nic nowego pod lokalnym słońcem nie zostało odkryte, zawsze tak było. Nie tylko, że było, to zawsze tak będzie, ba, tak musi być.

Szansa na sukces

Inaczej te sprawy jednak widzi Annie Ernaux w ,,Latach” (książka dostępna we wschowskiej bibliotece, tylko, że obecnie zarezerwowana). Różnica jest fundamentalna i można ją rozpisać również w kluczu kultury popularnej. Bo tak, jak bezideowe ,,Ranczo” osiągnęło w Polsce status niemal kultowego serialu, tak podobnie, tylko, że wcześniej – cyniczny ,,House of cards”, amerykańska produkcja, która osobiste korzyści polityczne ,,Rancza” wyniosła na trony, szczyty, niemal pod same niebo. W analizach kultury popularnej, a do tej kategorii niewątpliwie należą obie produkcje, zwraca się uwagę, że ich treść – podobnie, jak w polityce – jest odpowiedzią na masowe stereotypy, sposób postrzegania rzeczywistości. Kiedy twórcom uda się dobrze odczytać masową wyobraźnię – serial, książka, film itp. ma szansę na sukces. Nie jest odwrotnie. Nie jest tak, że odbiorca odnalazł w ,,Ranczu” obraz świata, z którym się zgadza. Przeciwnie, to twórcy zrozumieli, jaki obraz świata noszą w sobie odbiorcy, więc dali im to, co później zostało rozpoznane, jako swoje.

Ja, burmistrz

Pewnie dlatego w Polsce dużo gorzej z masową popularnością mają seriale o podobnej tematyce, ale idące w poprzek powszechnym wyobrażeniom na temat polityki. Ani duński ,,Borgen”, ani tym bardziej amerykański ,,Prezydencki poker” nie podbiły wyobraźni Polaków. A co dopiero mieszkańców hipochondrycznych regionów. W obu serialach mamy to, na co zwraca uwagę Annie Ernaux. Że w polityce nie chodzi o konkretne osoby, ale o idee, jakie za nimi stoją, którym są wierni i którym chcą w pewnym sensie służyć, pełniąc publiczne funkcje. Owszem – na końcu tego łańcucha mamy postać z krwi i kości, ale wiemy przynajmniej jakie wartości reprezentuje – Wschód, czy Zachód, Franco, czy Tito, don Camilio, czy Peppone, komuchów, czy katoli. I dopiero wtedy na scenę wchodzi osobowość, ubiór, błysk w oku (jest taka kategoria?), otoczenie, wykształcenie, wychowanie, sposób wypowiadania się itd., itp. – są to pomocne narzędzia, które wykorzystuje się, by na swój sposób zaprezentować zestaw idei i wartości, którym się jest, hm, wiernym lub przynajmniej stara się być wiernym. Nie inaczej. Nie chodzi o postawy typu, ja, burmistrz miasta powiatowego, albo ja, jako burmistrz lub ja, najlepszy burmistrz i moja drużyna (też najlepsza). Owszem, to też z czegoś wynika. Bo skoro na prowincji wycina się w pień koncepty, odżegnując się od idei, wartości, od odpowiedzialności, od Wschodu i Zachodu, to na końcu zostaje się z takimi kwiatkami, gdzie ja, burmistrz jest jedyną formacją ideową, odmienianą przez wszystkie znane deklinacje. Dlatego przyjęło się mówić, że ludzie głupieją, kiedy dokonują lokalnych wyborów.

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

,,Lata” Annie Ernaux. Na marginesie

–––––––

Sty 13
1.

Rzecz w tym, że ,,Matka Joanna od aniołów” (w opowiadaniu Jarosława Iwaszkiewicza z 1943 roku, w filmie Jerzego Kawalerowicza z 1961 roku) była kameralna, a mogła być awangardowa lub jakby powiedział K. P.[1] kiedyś awangator, a obecnie klasyk – oratoryjna. Ale ,,muzykę kameralną jest o wiele trudniej napisać (mówił K.P. przy innej okazji, na pewno nie na okoliczność matki Joanny[2]) niż wielki utwór oratoryjny. W muzyce kameralnej potrzebne jest większe skupienie, żeby osiągnąć claritas. To, co ostatecznie powinno zostać w muzyce kameralnej, będzie właśnie oczyszczone ze wszystkich niezbędnych dźwięków/zestawień dźwiękowych, odfiltrowane ze wszystkiego, co okazuje się niepotrzebne, co jest tylko marginesem. W muzyce kameralnej musi pozostać sama esencja” [3].

2.

Grudzień tego roku, pisać będą kronikarze, był wyjątkowo szary. Zdarzały się d(r)eszcze, przymrozki, snucie było, kuśtykanie, afazja nawet, ale zabawy, ale tańce, ale bierzmy się do roboty, róbmy sobie, co tam każdy sam ze sobą potrafi, byle ino.

3.

Co do matki Joanny od aniołów, to i owszem – do klasztoru, w którym niewątpliwie była menadżerką, przyjeżdżano dla niej samej, bo zdarzało się gdy publicznie mówiła, że: ..Ballam siedzi w (jej – przyp. mój) głowie, Isaakaron w ramionach, Aman w piersiach, Grezyl w brzuchu, Begeryt w nogach, a Asmodeusz w… (łechtaczce – przyp. mój, bo Iwaszkiewicz tutaj, a potem Kawalerowicz wielokropki na tę okoliczność stawiali)” [4]. Nikomu nie przeszkadzało, że działo się to na prowincji w ,,zabłoconym miasteczku”[5]. Do czasu, bo – powiedzmy sobie to szczerze – jeżeli Kawalerowicz to opowiadanie Iwaszkiewicza sfilmował i dostał nawet srebrną Palmę w Cannes (przegrał z ,,Viridianą” Luisa Buñuela), a późniejsi apologeci byli zgodni, że reżyser był ,,wybitnym stylistą ekranu”, co przejawiało się w ,,perfekcji inscenizacji planu”, ,,dogłębnie przemyślanej pracy kamery” (cokolwiek miałoby to znaczyć – przyp. mój) i ,,kompozycji kadru”[6], to i tak na końcu w opowiadaniu Iwaszkiewicza mało kto się interesował matką Joanną (w odróżnieniu od jurorów w Cannes). Może jeszcze na początku (ale u Iwaszkiewicza), kiedy matka Joanna o tych wszystkich Ballamach i Isaakronach mówiła w trakcie publicznych egzorcyzmów, to i owszem, nie powiem, należało się pokazać na tę okoliczność (skoro wstęp był wolny), żeby sprawdzić, czy w ,,ubłoconym miasteczku” dzieją się rzeczy oratoryjne, a może nawet awangardowe, wyprzedzające epokę. Więc się zjeżdżało, ubierało, pudrowało, szminkowało, w stroje nowe się ubierało, chociaż – nie sposób tego ukryć – nawet wtedy, kiedy ,,Strach szeroko otworzył oczy panów dworskich (w czasie tych publicznych egzorcyzmów, dokonywanych na matce Joannie, wstęp wolny – przyp. mój). Jeden królewicz zachowywał się ciągle obojętnie. Przywołał pazia i kazał sobie nogi przykryć purpurową, puchową pierzynką. Zawsze marzł w nogi w kościele”[7], więc pewnie dlatego zaraz potem, po kolejnym festiwalu demonologii, serio, czar prysł i następnym już razem ,,ludzi nie przyszło wiele – królewicz (…) zmęczony wczorajszym widowiskiem, tym razem nie przyjechał”[8]. Szkoda. Może by wtedy jakieś bardziej przejezdne drogi w ,,ubłoconym miasteczku”, może sieć parkurów, kto wie, co by mogło się zdarzyć, gdyby tylko matka Joanna dała z siebie więcej. Gdyby tylko się postarała.

4.

Wiem, nie każdy czytał, nie zawsze wiadomo o co chodzi, kto z kim, dlaczego, skąd i dokąd. Trudno, grudzień tego roku – będą wspominać kronikarze, naginając fakty, jak to mają w zwyczaju – był wyjątkowo nieoświetlony. Można było przejechać na pasach bogu ducha winnego człowieka, nie wiedząc nawet, że to człowiek, a mógłby to być inny ssak przecież, takie rzeczy się zdarzają, Moby Dick na przykład, dlaczego by nie? Z balkonów ulatniają się czarowiejki. Z ust jakby. Ale gdzie się unoszą, tego już nikt nie wie. Może zaplątują się w wywieszonym praniu sąsiadów piętro wyżej i ciężko im się wydostać z tych sukni, płaszczy i szkaplerzy, pewnie gniją tam, a jeszcze grudzień taki w deszczu.

5.

Owszem – jest i kameralnie, zdarza się, ale nie w świetle reflektorów, nie w grudniu, nie podczas świąt, tylko na strychu, jakby co. ,,Na strychu?”[9]. No tak, bo tam właśnie matka Joanna powie: ,,Chcesz tylko, abym się uspokoiła, opanowała, zszarzała, zmniejszyła się, była dokładnie taka sama jak wszystkie inne mniszki. A więc dobrze, powiem ci: ja sama, ja sama niejednokrotnie otwieram duszę mą, aby w nią wchodziły demony. (…) O gdybyś ty mnie uczynił świętą! To jest jedyna tęsknota! Ale ty mnie chcesz upodobnić do tysięcy, tysięcy ludzi, jacy błądzą bez celu po świecie! Chcesz mnie uczynić taką samą zakonnicą – jak ojciec mój chciał mnie uczynić córką, matką, żoną – chcesz mnie widzieć modlącą się z rana, w południe i wieczorem, chcesz, abym jadła fasolę w oleju, codziennie. I co mi za to obiecujesz? Zbawienie? Ja nie chcę takiego zbawienia. ”[10]

6.

Więc do tych tysięcy bez celu po świecie – szaro jest, mniejszo, tako samo.

Foto wykorzystane: Plakat do filmu ,,Matka Joanna od aniołów” wykonany przez Waldemara Świerzego

Korzystałem z takich, a nie innych, źródeł:
1. K.P. – Krzysztof Penderecki
2. Rozmowa z K. Pendereckim z cyklu ,,Rozmowy na nowy wiek” – https://www.youtube.com/watch?v=ZqdWeJxcyOA&t=323s
3. j.w.
4. J. Iwaszkiewicz, Matka Joanna od aniołów, s. 20
5. j.w., s. 34
6. dr Piotr Kurpiewski w: https://www.youtube.com/watch?v=UVg7qXr0ox8
7. J. Iwaszkiewicz, Matka Joanna od aniołów, s. 20
8. j.w., s. 23
9. j.w., s. 32
10. j.w., s. 33
___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn
Grudniowa opowieść (abym jadła fasolę w oleju)

–––––––

Gru 25
PiS ruszył z kampanią pod nazwą ,,Cześć platformo”. Pomysł tej akcji polega na tym, aby za sprawą mediów i portali społecznościowych pogadać sobie z politykami PO. PiS rządzi, a PO jest w opozycji, więc jak to bywa (widać to wyraźnie we Wschowie) – rządzącym nie podoba się, że opozycja ich krytykuje. W związku z tym PiS i ludzie związani z tą partią przekonują polityków PO i zapewne ich wyborców, że opozycja jest mierna, a rządzący są wspaniali. Znamy to z własnego podwórka, bo w ten sam sposób sprawy na forum lokalnym przedstawia burmistrz Konrad Antkowiak.

Kampania ,,Cześć platformo” dotarła również do Wschowy. Na rynku pojawiło się pięciu mężczyzn (potem było sześciu), w tym poseł Marek Ast i starosta Andrzej Bielawski. Włączyłem sobie ten materiał, bo myślałem, że panowie mają coś do powiedzenia obywatelom, wyborcom, ale okazało się, że nie, że byli zainteresowani politykami PO. Andrzej Bielawski zaczął to spotkanie, mówiąc, że panowie zwołali konferencję prasową, by coś tam przypomnieć kolegom z platformy, a poseł Marek Ast, że może i mieszkańcom też, ale przede wszystkim politykom PO. Nie jestem politykiem PO, ani tym bardziej zwolennikiem jednej i drugiej partii, więc w sumie dla mnie cały ten spektakl zakończył się w pięćdziesiątej trzeciej sekundzie. I w sumie wyłączyłbym ten materiał, gdyby nie fakt, że wśród znanych polityków PiS, stał również Tomasz Kłosowski, prawdopodobny kandydat na burmistrza Wschowy.

Do wyborów rzecz jasna jest jeszcze sporo miesięcy, więc do publicznych wystąpień Tomasza Kłosowskiego nie sposób przykładać takiej wagi, jakby to była kampania wyborcza. Rozumiem, że potencjalny kandydat PiS uczy się publicznych występów, zdobywa szlify i jakoś tam się próbuje odnaleźć w nowej rzeczywistości. A jest ona nowa nie tylko dla niego samego, ale również dla osób, które mu się przyglądają, bo – jak już wspominałem o tym jakiś czas temu – do tej pory T. Kłosowski nie dał się w żaden sposób poznać w samorządowych realiach. Nie wiadomo jak postrzega lokalny samorząd. Fakt, że był komendantem powiatowej komendy policji, a potem zastępcą wojewódzkiego komendanta, a obecnie jest fanem Józefa Piłsudskiego – w żaden sposób nie czyni go znawcą samorządu.

I muszę przyznać, że to się czuje, bo nie widać w wystąpieniach publicznych potencjalnego kandydata PiS, czy w jego krytycznych komentarzach nt. inwestycji gminnych (na profilu fb) czegoś naturalnego, własnego i przemyślanego. Widać tam raczej coś odwrotnego. Że to jeszcze za wcześnie, że długa droga do tego, by zaproponować słuchaczom, czytelnikom, a potem wyborcom coś ciekawego. Za dużo w tym sztampy, takiej mowy-trawy, za mało lekkości i naturalności.

Nie rozumiem też po jaką cholerę trzeba się ogrzewać w świetle polityków PiS. To samo robi obecny burmistrz Konrad Antkowiak, z tym, że on woli polityków PO. Jedno i drugie rozwiązanie już na starcie wyklucza część wyborców. Owszem, w jednej i drugiej bańce politycznej na pewno są to doniosłe wydarzenia, może nawet przełomowe. Ale dla kogoś z zewnątrz – są to gesty, które dyskwalifikują kandydatów. A już wypowiadanie się w liczbie mnogiej, że inwestujemy w infrastrukturę, rozbudowujemy drogi, stowarzyszenia itd., itp. – muszę przyznać, że gdyby to powiedział stojący nieopodal Robert Alefierowicz, to jeszcze bym uwierzył. W takim sensie, że od lat w lokalnej przestrzeni jest on kojarzony z PiS-em zanim to było modne (dzisiaj to różnie z tym bywa). Jednak w ustach potencjalnego kandydata na burmistrza Wschowy brzmi to nieco karykaturalnie. A przecież nie o to chodzi, prawda? Żeby już na starcie dorabiać sobie brodę, wąsy i czapkę niewidkę.

Wiadomo, że skoro publicznie popiera się jedną z partii politycznych, narzuca się sobie spore ograniczenia. Zabawa w politykę na poziomie lokalnego samorządu polega jednak na tym, by mieć pomysł, jak pozbyć się tych ograniczeń, a nie jak je uwypuklać na każdym kroku. Tak myślę.

Foto wykorzystane w grafice: Magda Ehlers z Pexels

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

,,Cześć Platformo” we Wschowie, czyli dlaczego szybciej uwierzyłbym Robertowi Alefierowiczowi

–––––––

Gru 12
A jednak będą miliony na imprezy kulturalne oraz na wschowskie instytucje kultury i inne ważne sprawy. Dokładnie dwa miliony będą – przynajmniej tak twierdzi burmistrz Wschowy (a Wschowa przecież brzmi dumnie). Udało się w końcu podnieść podatki lokalne. Nie od razu, bo za pierwszym razem, w listopadzie, uchwała przepadła w głosowaniu, zakończonym remisem. Na sali obrad było 20 radnych, a że propozycja burmistrza, by podnieść lokalny podatek np. od nieruchomości nie wszystkim się spodobała, więc zakończyła się niepowodzeniem. No ale Rada Miejska nie ma 20 radnych, ino 21. I ten jeden radny, którego brakowało na listopadowej sesji, stawił się 5 grudnia na sesji nadzwyczajnej i tym razem już bez żadnego problemu nowe stawki podatków lokalnych zostały uchwalone. Będzie więc w budżecie o te dwa miliony więcej, złożą się na to mieszkańcy, ale jak zostaną one wykorzystane, decydował będzie burmistrz.

Nie jest to ani dziwne, ani niesprawiedliwe. Tak po prostu jest w samorządzie. Podobnie, jak to, że można po raz drugi głosować podniesienie podatków lokalnych, jeżeli za pierwszym razem głosowanie nie poszło po myśli burmistrza. Owszem, w swoim zinfantylizowanym stylu burmistrz na fb krzyczał w listopadzie na opozycję, tupał głośno, jak dziecko w piaskownicy, robiąc sobie przy tym zdjęcia z seniorami (pozdrawiam seniorów, fajne z was ziomalki i ziomale), ale przecież minęło kilka dni i wszystko wróciło do normy. Nie ma już tego stresu, nerwów i strachu, że zawali się, jak babka z piasku wschowska kultura. Przeciwnie – będzie dobrze, kultura wschowska znowu nas czymś zaskoczy, znowu portal samorządowy będzie robił zdjęcia, znowu na nich pojawi się burmistrz, znowu nasze serca i dusze będą pęcznieć z dumy, jak kasza lub ryż w garnku, bo zadbano o nas, jak się należy. Matko, co to by było, gdyby ktoś nam odebrał kulturę we wschowskim wydaniu. Ba, gdybyśmy sami sobie ją odebrali, płacąc mniejsze stawki np. za nieruchomość. Boże mój jedyny, żeś ty nas przed tym wszystkim uratował.

Dobrze się więc stało. Można już bez obaw spoglądać w przyszłość, w nowy rok. Może dzięki temu wróci do Królewskiego Festiwalu Muzyki (KFM) – Przegląd Sygnałów Myśliwskich. Bo rok temu jedna z najbardziej zamulonych instytucji kultury we Wschowie zorganizowała tzw. I Ogólnopolski Przegląd Sygnałów Myśliwskich o statuetkę Diany Wschowskiej (w skrócie: IOPSMosDW). Piękna nazwa, nieprawdaż? Nie wiem, co się stało w tym roku, że nie odbył się IIOPSMosDW w ramach kolejnej edycji KFM. Bo skoro w 2021 był pierwszy przegląd, to miało się wrażenie, że chodzi o to, że po pierwszym będzie – drugi przegląd, a po drugim – trzeci przegląd. I tak dalej, prawda? Nie chciałbym teraz nikogo tutaj zanudzać bezmyślną wyliczanką. Chodzi po prostu o to, czy w tym całym natłoku wydarzeń, związanych ze wschowską kulturą, na którą idą pieniądze z lokalnych podatków, ktoś zapomniał o tym IIOPSMosDW i czy te dwa miliony, które trafią do budżetu na 2023 rok są wystarczające, żeby sobie jeden z drugim o tym ogólnopolskim przeglądzie przypomniał? Przecież to było takie piękne, prawda? Cudowne było. Ciary ludzie mieli, szczególnie ludzie kultury (pozdrawiam serdecznie z tego miejsca, mam na sobie zawiązany krawat i białą koszulę).

Bo skoro tak poszliśmy grubo, że od razu był to przegląd ogólnopolski, to czy nie żal, że nie odbył się drugi ogólnopolski? Nie żal wam? Skoro od razu z grubej rury, jak to się mówi, żadne powiatowe budynie, ani wojewódzkie berbeluchy, ino ogólnopolskie to dzieło było, to nie szkoda tak robić w trąbę Polaków? W trąbę to można robić tutaj nas, lokalsów, powiatowych, nawet wojewódzkich, ale całą Polskę? No dajcież spokój. Mam nadzieję, że to się teraz poprawi, skoro te dwa miliony skapną na kulturę we Wschowie i w 2023 roku będzie od razu X Ogólnopolski Przegląd Sygnałów Myśliwskich o statuetkę Diany Wschowskiej (w skrócie: XOPSMosDW). Od razu jubileuszowy. Żeby były, wiecie, ciary i włosy dęba, a nawet chwilowe zaćmienia umysłu. Byle nie księżyca.

Foto wykorzystane w grafice: RODNAE Productions z Pexels

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

Wracają miliony do Wschowy na wydarzenia kulturalne

–––––––

Gru 6
22 listopada prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę, która przedłużyła kadencję samorządów do kwietnia 2024 roku. Zgodnie z kalendarzem wyborczym wybory samorządowe miały się odbyć jesienią 2023 roku. Rząd uznał, że będzie to kolidowało z wyborami do Sejmu i tym samym włodarze miast, szefowie powiatów i województw oraz radni gminni, powiatowi i wojewódzcy będą o kilka miesięcy dłużej sprawowali publiczne mandaty.

Kandydaci na burmistrza Wschowy w 2024

We Wschowie (stan na 27 listopada 2022 roku) wiadomo co najmniej o siedmiorgu kandydatach, którzy planują wystartować w wyborach na burmistrza. Są to w kolejności alfabetycznej:

Urzędujący burmistrz Konrad Antkowiak – wybrany w 2018 roku na burmistrza Wschowy, wygrywając w II turze z urzędującym wiceburmistrzem Miłoszem Czopkiem stosunkiem głosów 4580 do 2614.

Maciej Dachowski – absolwent Liceum im. Tomasza Zana we Wschowie, studiował Stosunki międzynarodowe na uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Dyplomata i pracownik organizacji międzynarodowych. W chwili obecnej pracuje w biurze ONZ ds. przeciwdziałania terroryzmowi w Dausze w Katarze. Wykłada na kierunku Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego.

Przemysław Gliński – komendant Komendy Powiatowej Straży Pożarnej we Wschowie, potem zastępca komendanta Wojewódzkiej Komendy Straży Pożarnej w Gorzowie Wlkp., kandydował na burmistrza w 2018 roku bez powodzenia, zdobywając 2143 głosy, obecnie radny Rady Miejskiej we Wschowie w kadencji 2018-2023, stały komentator spraw lokalnych w podcaście Rozmowy o Wschowie.

Tomasz Kłosowski – komendant Komendy Powiatowej Policji we Wschowie, z-ca komendanta Komendy Wojewódzkiej Policji w Gorzowie Wlkp., obecnie związany ze Związkiem Piłsudczyków RP Okręg Królewska Wschowa, w wyborach na burmistrza miałby reprezentować lokalne struktury PiS.

Wojciech Kuryłło – ubiegał się o fotel burmistrza w 2006 bez powodzenia, potem szef Wydziału Spraw Społecznych w administracji burmistrza Krzysztofa Grabki do 2014, w latach 2014-2018 – wicestarosta, po zmianie władzy w powiecie w 2018 roku wraca na chwilę do UMiG Wschowa, obecnie sekretarz gminy Jemielno (wcześniej sekretarz gminy Niechlów), radny powiatowy w kadencji 2018-2023, w wyborach do rady powiatu zdobył 1139 głosów, co jest wynikiem historycznym, nikt do tej pory nie osiągnął takiego wyniku w lokalnych wyborach do rady miejskiej lub powiatowej.

Marta Panicz-Szajnkenig – I zastępca burmistrza Wschowy w latach 2018-2021, odwołana według oficjalnego komunikatu z powodów oszczędnościowych, co wywołało ostry komentarz wojewódzkich struktur PSL. Obecnie – zastępca dyrektora w zielonogórskim Regionalnym Centrum Animacji Kultury. Być może będzie reprezentować PSL w wyborach na burmistrza Wschowy.

Roman Żaczyk – prezes Spółki Komunalnej w latach 2006-2015, od 2015 do dzisiaj – prezes Lubskich Wodociągów i Kanalizacji. Znawca tematyki, związanej z szeroko rozumianą działalności spółek komunalnych. Stał na czele spółki we Wschowie, wprowadzając z sukcesem zmiany, związane z tzw. ustawą śmieciową w 2013 roku. Po 2015 roku – od czasu do czasu aktywny komentator spraw lokalnych – między innymi na temat partnerstwa publiczno-prywatnego w kontekście planów Spółki Komunalnej we Wschowie, związanych z modernizacją oczyszczalni i rozbudową systemu kanalizacji na terenie Wschowy (40 odcinek podcastu Rozmów o Wschowie w 2021 roku).

Skąd mam tę wiedzę? Od czterech kandydatów (w kolejności alfabetycznej: M. Dachowski, P. Gliński, W. Kuryłło, R. Żaczyk) dowiedziałem się o tym w bezpośredniej rozmowie. Zakładam, że K. Antkowiak będzie ubiegał się o reelekcję. O T. Kłosowskim i M. Panicz-Szajnkenig wiem o ich planach z najbliższego ich otoczenia.

Urzędujący burmistrz zawsze w II turze

Ze statystycznego punktu widzenia warto dodać, że w historii wyborów samorządowych urzędujący burmistrz (lub wiceburmistrz) zawsze wchodził do II tury. W bezpośrednich wyborach na burmistrza, które odbywają się w Polsce od 2002 roku – trzykrotnie w II turze urzędujący burmistrz (lub wiceburmistrz) przegrał (w 2002 – Leon Żukowski, w 2014 – Krzysztof Grabka, w 2018 – Miłosz Czopek). Dwukrotnie urzędujący burmistrz wygrywał w II turze (w 2006 i 2010 – Krzysztof Grabka).

Wygrywają aktywne komitety i ich liderzy

Można też zaryzykować twierdzenie, że kadencja wschowskiego samorządu w latach 2010-2014 zakończyła jako taką stabilizację na fotelu burmistrza. Od 2014 roku zauważalna jest inna dynamika wyborów, inne są też wymagania wyborców. W 2014 roku – po trzech kadencjach (od 2002 do 2014) wybory w II turze przegrał burmistrz Krzysztof Grabka. Powszechne było wtedy dążenie do zmian i odświeżenie samorządu. Nowa pani burmistrz Danuta Patalas w latach 2014-2018 nie spełniła pokładanych w niej nadziei do tego stopnia, że nie zdecydowała się ubiegać o reelekcję, a jej zastępca Miłosz Czopek przegrał w 2018 roku w II turze z Konradem Antkowiakiem.

Można też zauważyć, że od 2014 roku zmienia się charakter kampanii wyborczych. W wyborach samorządowych kampania Danuty Patalas zaczęła się dużo wcześniej niż oficjalny kalendarz wyborczy to zakładał. Najpierw pojawił się cykl konferencji prasowych, na których między innymi przedstawiane były nowe osoby, wspierające przyszłą panią burmistrz. Towarzyszyła temu wydawana gazeta stowarzyszenia Miłosza Czopka, a w trakcie oficjalnej kampanii – pojawiały się na mieście banery wyborcze, które jak na wschowskie warunki dość dynamicznie reagowały na sytuację w kampanii, a sama kandydatka była bardzo aktywna, spotykając się bezpośrednio z mieszkańcami. W 2018 roku – podobną aktywnością wykazał się komitet wyborczy Konrada Antkowiaka, zostawiając pod tym względem w tyle pozostałych kandydatów.

Jak z tego wynika – wybory wygrywają komitety i ich liderzy, którzy aktywnie (z pomysłem) docierają ze swoim przekazem do mieszkańców.

Mniejsza frekwencja w II turze

Na koniec zwróciłbym też uwagę na fakt, że od 2002 roku w II turze spotykały się dwa pomysły na miasto (tak to nazwijmy) – jeden znany, reprezentowany przez urzędującego burmistrza, a drugi nowy (nieznany), reprezentowany przez pretendenta do fotelu burmistrza. A jednak II tura w historii wschowskich wyborów samorządowych najczęściej miała mniejszą frekwencję niż I tura. Nawet, kiedy dokonywały się historyczne zmiany, czyli w 2014 (w I turze wyborów na burmistrza oddano 8772 głosy, w II turze – 8153; różnica 619 głosów). Jeszcze gorzej wyglądało to w 2018 roku (w I turze oddano 8242 głosy, w II turze – 7194 głosy; różnica 1048 głosów). Tę różnicę głosów między I a II turą różnie się tłumaczy. Zwraca się uwagę na to, że w I turze, co naturalne, jest więcej kandydatów na burmistrza, a głosowanie na włodarza miasta odbywa się wraz wyborami do rady miejskiej, powiatowej i sejmiku wojewódzkiego. Więcej zatem jest zainteresowanych osób, by wziąć udział w głosowaniu.

Zmienić tę tendencję

W mojej ocenie jest jeszcze jeden ważny element, który decyduje o tym, że wybory na burmistrza w II turze spotykają się z mniejszym zainteresowaniem. Bo jeżeli podejdziemy do tego racjonalnie i wyciągniemy dość proste wnioski z przeszłości, to wynika z nich, że już dzisiaj z dużym prawdopodobieństwem można powiedzieć, że w II turze na pewno będzie urzędujący burmistrz Konrad Antkowiak. Tak przynajmniej było do tej pory – urzędujący burmistrzowie zawsze wchodzili do II tury bez względu na mniej lub bardziej krytyczne głosy, które pojawiały się w trakcie ich kadencji. Zatem dla pozostałych kandydatów pozornie szeroka droga do II tury, zawęża się do walki o jedno miejsce w II turze. Innymi słowy – I tura była we Wschowie do tej pory przewidywalna. Zawsze wygrywał ją urzędujący burmistrz plus jeden kontrkandydat. Dopiero II tura jest nieprzewidywalna (3 razy przegrał urzędujący burmistrz, 2 razy wygrał urzędujący burmistrz). Wydaje się, że mniejsze zainteresowanie II turą wynika również z tego, że zderzają się ze sobą, mówiąc kolokwialnie stare z nowym. A co by było, gdyby jednak do II tury weszło dwóch nowych kandydatów bez urzędującego burmistrza? Możliwe, że odpadnie wtedy dylemat wyboru mniejszego zła lub głosowanie przeciwko komuś, a nie za kimś. Możliwe też, że ten scenariusz sprawi, że mieszkańcy będą mieli poczucie, że w II turze mają większy wybór. Myślę, że to jest dzisiaj realne wyzwanie dla kontrkandydatów Konrada Antkowiaka – zmienić tę tendencję.

Foto wykorzystane w grafice: cottonbro studio z Pexels

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

Osoby, które z dużym prawdopodobieństwem wystartują w wyborach na burmistrza Wschowy

–––––––

List 27
Mija czwarty rok rządów burmistrza Wschowy, a nadal na jego oficjalnym profilu pojawiają się pseudo informacje, jak ta, która została zamieszczona po dzisiejszej sesji Rady Miejskiej. Każdy średnio rozgarnięty mieszkaniec gminy doskonale zdaje sobie sprawę, że opozycja nie ma większości w Radzie Miejskiej. Nie przeszkadza to burmistrzowi twierdzić, ze opozycja doprowadziła do tego, że uchwała, podnosząca podatki lokalne, nie została podjęta. Jeżeli do tej pory każde głosowanie, które odbijało się szerokim echem w gminie (uchwała wyrażająca zgodę na zwolnienie radnej, uchwała odwołująca przewodniczącą Rady Miejskiej) opozycja przegrywała, to znaczy, że nie ma takiej możliwości, by mogła teoretycznie wygrać jakiekolwiek głosowanie.

Tym razem koalicja nie wygrała głosowania, bo radny Władysław Brzechwa był nieobecny (na sali więc było dwadzieścioro radnych). Samo glosowanie nad podatkami lokalnymi zakończyło się remisem – 10 do 10. Taki wynik oznaczał, że uchwała nie została podjęta. Przy czym warto dodać, że do dziewięciorga radnych opozycji dołączyła radna Jolanta Pawłowska, która również była przeciwna podniesieniu podatków lokalnych w takim wymiarze, w jakim proponował burmistrz. Koniecznie trzeba dodać, że w żadnym razie radna Jolanta Pawłowska nie zalicza się do opozycji. Głosuje różnie. Na przykład – radna była przeciwna odwołaniu przewodniczącej Rady Miejskiej z pełnionej funkcji, jak i była przeciwna uchwale, wyrażającej zgodę na zwolnienie radnej z pracy. Można powiedzieć, że w sprawach kontrowersyjnych – głosuje tak, jak uważa za słuszne. Ani jest z opozycji, ani koalicji przynajmniej w tych sytuacjach, gdzie radni ostro się ze sobą spierają.

Normalna sytuacja, jaką jest głosowanie burmistrz wykorzystuje do tego, by mówić mieszkańcom, że opozycja jest czemuś winna. To oczywiste bzdury. Przykre jest jednak to, że po czterech latach rządzenia, burmistrz miasta zamiast łączyć mieszkańców gminy, bawi się w jej skłócanie i przedstawianie spraw w sposób wątpliwy i mało poważny.

Warto dodać, że takie stowarzyszenia, jak Fabryka Kultury lub Czas Art. nie biorą od gminy żadnych pieniędzy, a nadal organizują imprezy dla mieszkańców. Z kolei stowarzyszenie Twórcze Horyzonty zdaje się, że w tym roku zorganizuje około 100 (słownie: sto) wydarzeń o tematyce szeroko rozumianej kultury, mają one miejsce poza wschowską gminą, a niejednokrotnie uczestniczą w nich mieszkańcy gminy. Więc argument, że nie będzie na imprezy kulturalne jest nietrafiony. Bo imprezy organizują w tym mieście, jak i poza nim, również osoby niezwiązane z burmistrzem i wątpię, żeby miało tych imprez zabraknąć. Na przykład 1 grudnia będzie we Wschowie koncertował Closterkeller i jakoś to głosowanie radnych nie powstrzyma organizatorów przed finalizacją koncertu.

Trudno też powiedzieć, co ma na myśli oficjalne konto burmistrza na facebooku, kiedy wygraża, że zabraknie pieniędzy na programy społeczne. Owszem – będzie odwrotnie – akurat na programy społeczne pieniędzy nie zabraknie, bo te akurat finansuje rząd, a nie burmistrz. Co do remontów komunalnych – trudno odgadnąć na czym problem miałby polegać.

Warto dodać, że sesja czwartkowa zaczęła się o 10. Chyba się nie mylę, jeżeli powiem, że na tej sesji nie było burmistrza. Za to o 11 zaczynały się Dni Seniora w gminie i samorządowy portal zdążył zrobić relację z tego wydarzenia, kiedy jeszcze trwała sesja Rady Miejskiej, a na głównym zdjęciu widać burmistrza Wschowy w otoczeniu przemiłych seniorów. Skoro podniesienie podatków lokalnych było tak ważne, jak twierdzi burmistrz, to należało pojawić się na sesji i przekonywać radnych do swoich racji. Jeżeli oczywiście miałoby się coś sensownego do powiedzenia, bo z tym – jak to bywa w życiu burmistrza – różnie bywa.

Foto wykorzystane w grafice: YEŞ z Pexels

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

Drużyna burmistrza remisuje. Czy trener posadzi ich wszystkich na ławce rezerwowych?

–––––––

List 24
Idę do wschowskiej biblioteki, najnowszą polską prozę wypożyczam (brzmi fatalnie), czytam potem, marudzę, pytam znajomych co myślą, zaglądam do recenzji, mam z tym same kłopoty. Z ,,Krótką wymianą ognia” Zyty Rudzkiej (W.A.B., premiera – marzec 2018) chodzę od tygodnia, może dłużej. A w międzyczasie ogłoszono, że będzie dodruk tej powieści. Już trzeci. Myślę sobie – złośliwa to myśl – czy wschowskie UTW ustawiało się w kolejce, żeby przeczytać o 70-letniej poetce, Romie Dąbrowskiej, jednej z narratorek ,,Krótkiej wymiany ognia”. Nie wiem skąd mi to UTW przyszło do głowy, może dlatego, że Roma nie przypomina kobiety w jesieni życia, a może dlatego, że ciekaw jestem odbioru tej powieści w małych miasteczkach, w których dominują operetkowe występy, patriotyczne uniesienia, kościelne zgrywy i histeryczna poprawność. A przecież Roma powie o sobie ,,jestem taka mała, że zawsze robiłam laskę na stojąco” (s. 34), nawet jeżeli na spotkaniach autorskich publiczność będzie zdziwiona: ,,nie pisze pani o miłości do narodu” (s. 35) albo ,,dlaczego pani łże?! Po co starym namiętność? Ja mam morze czułości od wnusi i nie muszę się rozglądać” (s. 85).

„Krótka wymiana ognia” – od babki do wnuczki

,,Krótka wymiana ognia” jest o trzech kobietach. Mamy najstarszą – matkę, Ślązaczkę, przed wojną bardziej Niemkę, a może po prostu Ślązaczkę, niż Polkę, z przewalcowaną młodością, martwym dzieckiem, które nie za bardzo wiadomo, jak zginęło. Jest w tej wojennej historii i zbiorowy gwałt, i samobójstwa najbliższych osób. Najciekawsza to postać, przekonująca na poziomie języka, którym się posługuje, a zarazem najbardziej tragiczna osoba w powieści Rudzkiej. Przejmuje narrację w kilku rozdziałach, pochylając się nad studnią, której powierza swoje wojenne traumy.

Potem jest Roma, jej córka, urodzona już po wojnie, wyjechała z zapadłej dziury do Warszawy i gdzieś po drodze zrobiła karierę, jest zdaje się cenioną poetką. ,,Ty piszesz o ruchaniu, chlaniu, moralności luzowaniu, po mieście hasaniu” (s. 84) – powie matka do Romy. Poznajemy jej pierwszych partnerów seksualnych, mężów, kochanków – widzimy ją w sytuacji, kiedy decyduje się na aborcję w studenckich czasach (,,To był chłopiec, czy dziewczynka? Główka, czy ze skrzepu makówka?” – s. 59), jesteśmy świadkami rozpadu jej drugiego małżeństwa, a potem samotności i próby radzenia sobie ze swoją cielesnością i seksualnością. Romy jest najwięcej w „Krótkiej wymianie ognia”, rozpycha się na kartach tej powieści na wszystkie możliwe sposoby. Wyrzuca z siebie historie, krótkie, ale wyraziste, nie gryzie się przy tym w język, puszczony ze smyczy a jednocześnie jest w jej narracji precyzja i chaos, poetyckość i wulgarność, wielki apetyt na życie i niestrawność.

Jest w końcu i trzecia bohaterka, o której wiemy najmniej. To Zuzanna, córka Romy, wnuczka Ślązaczki, cudowne dziecko z absolutnym słuchem, pianistka, która w swojej dziedzinie oczarowała świat, a na pewno Japonię, gdzie ponoć na jej punkcie wszyscy zwariowali. W wieku 12 lat dawała koncerty w Tokio, ale mając lat 18 zostawiła rodzicom kartkę, krótko komunikując: ,,Wyjeżdżam. Nie szukajcie mnie, bo to się dla wszystkich źle skończy” (s. 23). Kończy się koncertowanie, muzykowanie, nie ma śladu ani po cudownym dziecku, ani po córce, ani nic. Czasami głuchy telefon, z którego można wnioskować, że po drugiej stronie stoi Zuzanna, czasami list, z którego wynika, że żyje, ma się dobrze, ale powrotu do tego, co było, nie ma i nie będzie.

„Krótka wymiana ognia” – niechciana sukcesja

,,Krótka wymiana ognia” na niespełna dwustu stronach obejmuje kawał historii (od początków II wojny światowej po współczesność), opowiadanej, odczuwanej i przeżywanej przez kobiety. Całe szczęście, bo gdyby mężczyzna miał tę opowieść wziąć na warsztat, mielibyśmy 600 stron i rozhamletyzowanego bohatera, w którym Polska by się przeglądała, jak w lustrze. Zyta Rudzka serwuje nam pospieszne migawki, krótkie serie rozdziałów, jeszcze krótsze akapity, utkane ze zdań precyzyjnie nieprecyzyjnych, odwołujących się bardziej do czytelniczej intuicji, niekłaniających się w pas akuratności i gładkości. To proza nieoczywista, nielinearna, nieco czasami wykolejona, nad którą nie zawsze czuje się warsztatową kontrolę, co jest i zarazem nie jest zarzutem.

Ale przede wszystkim jest to powieść o ,,życzliwym wzroku spadkobierczyni” (s. 111). Tak tę historię odbieram. O czymś, co być może jest (było?) obowiązujące w historii kobiet. Że są spadkobierczyniami losów swoich matek, babek i prababek, dziedziczkami czegoś niewypowiedzianego, niewysłuchanego, niewypłakanego i niezrozumiałego. I że z tym bagażem radzą sobie na różne sposoby. Jest w tym jakaś bardzo na serio straceńcza misja odpychania od siebie niechcianej sukcesji, a jednocześnie podszyta jest ona przychylnością. Nawet, jeżeli zamanifestuje się w postaci kartki z informacją: ,,Nie szukajcie mnie, bo to się dla wszystkich źle skończy”, nie oznacza to, że jest w tej groźbie coś skończonego i wiecznego. Nie jest to w ogóle groźba (chyba). To jest coś zgoła innego.

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

„Krótka wymiana ognia” Zyty Rudzkiej. Niechciana sukcesja

–––––––

List 20
Coraz częściej wschowskie okolicznościowe przemowy przy okazji święta niepodległości przypominają kazania katolickich duchownych, wygłaszane z emfazą w małych, uroczych (przeuroczych) miasteczkach. Nie powinniście robić tego i tego, a powinniście robić to i to – słychać z ambony co niedzielę. Bo jak będziecie robić to i to – zbawieni będziecie, a jak nie będzie robić tego i tego – pójdziecie do piekła. W tym duchu przemawiał 11 listopada burmistrz Wschowy, tłumacząc zebranym, czym jest dla niego lokalny patriotyzm. Gdyby podmienić słowa i wstawić tam religijne prawdy – brzmiałoby tak samo.

Okolicznościowe przemowy mają rzecz jasna to do siebie, że spłaszczają wszystko, co tylko możliwe i w największym uproszczeniu przedstawiają pewien ideał czegoś tam (trudno powiedzieć czego, kiedy jest to tak zrównane z ziemią, że trudno się w tym odnaleźć). Nie jest to zarzut, bo tak to wygląda we Wschowie, taka jest tradycja, taka forma. Jest napompowanie, w ruch idą wielkie kwantyfikatory, jakby chciało się przywalić ciężkim młotem w głowy słuchających, żeby dotarło, że tutaj chodzi o coś większego niż dobór krawata do garnituru, czy zakupy w pobliskim dyskoncie. Najczęściej też ten, kto przemawia (ten lub inny włodarz) ustawia się w pozycji co najmniej himalaisty z dorobkiem kilku ośmiotysięczników, który tuż po klasycznej przemowie okolicznościowej, zamierza zdobyć szczyt K2 zimą. Może się to podobać, na pewno, bo zawsze w tak uroczysty dzień znajdą się osoby, które ogrzewają się przy tak wzniosłych wizjach, które na co dzień nie mają żadnego realnego przełożenia.

Bo na co dzień wszystko, czego najczęściej doświadczamy, rozbija się o dość żmudne mniej lub bardziej obowiązki. Trzeba rano wstać, zjeść śniadanie, pójść do szkoły/pracy, pracować w domu, z dziećmi, potem przychodzi jakaś szesnasta lub siedemnasta godzina, je się obiad i coś się może przeczyta, posłucha, zrobi się zakupy, pomoże dzieciom w lekcjach (jeżeli są dzieci), może się człowiek z kimś spotka, potem zaśnie i na drugi dzień to samo. Ewentualnie coś w Internetach. Być może rzeczywiście w tym samym czasie, kiedy zdecydowana większość takiej małej społeczności, wykonuje codziennie rutynowe obowiązki, panowie włodarze, dyrektorzy szkół, domów kultury (tutaj dyrektorzy i wicedyrektorzy) oraz wszyscy inni ważni ludzie w garniturach i garsonkach, być może oni myślą o tych wielkich kwantyfikatorach. Możliwe, że na tym to polega. Że spotykają się ze sobą i mówią: no Józek, słuchaj, dla mnie tylko Wschowa i wsie, to jest ważna rzecz, ty ino co myślisz? A Józek odpowiada: a żebyś wiedział, że Wschowa, no, piękna, oby nieskłócona, oby nie taka dumna, co niektóra, i wsie te wszystkie, żebyś wiedział. Być może rzeczywiście tak to się odbywa – nie wiem, nie miałem okazji uczestniczyć w tego rodzaju codziennej służbie na rzecz lokalnej społeczności.

Myślę sobie jednak, że za tym się nic nie kryje. Że dmucha się ten balon i dmucha, a w środku nic nie ma, powietrze sobie hula, trochę śliny być może, jak kto ma słabe płuca. Ale poza tym? Poza tym, to życie jest, jak mówi klasyk, gdzie indziej.

Foto wykorzystane w grafice: Kaboompics

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

Lokalne patriotyzmy wschowskie w święto niepodległości

–––––––

List 13

,,Boginiach z Žítkovej” – materiały do pracy naukowej

,,Boginiach z Žítkovej” wzorowane na prawdziwych postaciach

Licho w racjonalnym kostiumie

Ani wybitna, ani rozczarowująca

Wera idzie w miasto

Tam, gdzie skarb twój

Ambiwalentne pary albo sprawdzony węch

Co innego, kiedy Wschód vs Zachód

Żaden inny mądrala

Szansa na sukces

Ja, burmistrz

Kandydaci na burmistrza Wschowy w 2024

Urzędujący burmistrz zawsze w II turze

Wygrywają aktywne komitety i ich liderzy

Mniejsza frekwencja w II turze

Zmienić tę tendencję

„Krótka wymiana ognia” – od babki do wnuczki

„Krótka wymiana ognia” – niechciana sukcesja