bezgrunt

Akcja powieści Małgorzaty Żarów ,,Zaklinanie węży w gorące wieczory” (premiera w czerwcu 2022, wydawnictwo Czarne) ma miejsce w Warszawie i w posiadłości nieopodal miasta. Rzecz się dzieje w dwa upalne dni, żar leje się z nieba, a pot z ciała. Wszystko się przy tym klei. Violet Love – taki nick ma bohaterka – wraca wczesnym rankiem nie wiadomo skąd (tak to się mniej więcej zaczyna) w białej sukni z butelką wytrawnego wina w ręce, przemierzając warszawskie ulice. W tym samym czasie nad miastem pojawiają się kłęby nieprzyjemnego dymu. Coś musiało się wydarzyć niedaleko stolicy i jest to niepokojące. Trudno powiedzieć, co się stało. Nikt nic nie wie, ale każdy coś tam słyszał, wyczytał, coś wie na ten temat – mniej lub bardziej rozsądnego. Przebywanie w plenerze nie jest w tym czasie zalecane. Na ulicach mamy pustki, jak z początków pierwszej fali pandemii covid.

Jajo Faberge

Violet Love pracuje na kamerkach, seks czatach, jest performerką. Studiowała kiedyś kulturoznawstwo. Pewnego dnia, jak to bywa w bajkach lub legendach, niejaki Ambroży, człowiek z kasą, amator z kamerą w ręku, zaproponował jej udział w artystycznym projekcie. Ma to być pornograficzny film, niemal dzieło życia, coś takiego, co na długo zostanie z widzami, rozpali ich wyobraźnię, takie jajo Faberge, jak będzie przekonywał Ambroży, żadna szmira. Jeżeli się pospieszą z tym przełomowym projektem, to może nawet zdążą przygotować film na berliński festiwal.

Są jeszcze krótkie, kilkustronicowe rozdziały w debiutanckiej powieści Żarów, gdzie mamy seks czaty z Violet Love, kiedy jest online. Te ,,wiele nudnych godzin” (s. 7) jak zdaje się myśleć narratorka o swojej pracy, ekscytują z kolei jej przyjaciółkę (byłą/niebyłą) Magdę. Dla niej stara się wydestylować z codziennej rutyny co bardziej soczyste kawałki. Mężczyźni o niezbyt skomplikowanych nickach w wirtualnym seks świecie, stają się jednym z wielu tematów spotkań przy herbacie.

Zestaw w McDonaldzie

Nie jest to broń boże powieść erotyczna, nawet jeżeli na ostatniej stronie okładki w czerwonej ramce umieszczono informację, że tylko dla osób dorosłych. Ma to takie samo znaczenie, jak notka Piotra Siemiona na tej samej stronie, z której dowiadujemy się, że od czasu Doroty Masłowskiej chyba takiej jazdy w polskiej literaturze jeszcze nie było. Jest to samo w sobie ciekawe, bo stawką debiutu Małgorzaty Żarów są obrazy nas samych, które ulegają zniekształceniom pod wpływem innych osób i wracają do nas ponownie, ale w zupełnie innych dekoracjach. Cały ten proces nie powstaje w wyniku niewinnych igraszek, zestawu ploteczek powtarzanych sobie w tajemnicy z ust do ust. Chodzi o coś bardziej pierwotnego, co nas oblepia, jak smoła, czyniąc z nas zestaw w McDonaldzie, powszechną, stereotypową mieszankę myśli, obserwacji i poglądów, z których jesteśmy ulepieni, będąc przy tym przekonani, że to właśnie my sami siebie kształtujemy, lepimy i tworzymy. Nic bardziej mylnego mówi Małgorzata Żarów – nic takiego samo z siebie się nie dzieje. Nie ma takich neutralnych procesów.

Żona rybaka

Tę podstawową obserwację, wydaje się istotną dla powieści, autorka ilustruje za pomocą dwóch krótkich scen, przekonując nas, że Violet Love doskonale orientuje się w gąszczu znaczeń, które są obecne w powietrzu, jak wspomniany wyżej niebezpieczny, być może trujący dym, unoszący się nad Warszawą. Najpierw widzimy wraz z Violet Love dziewiętnastowieczną reprodukcję bez tytułu, ,,na której dwie ośmiornice robią dobrze nagiej poławiaczce skorupiaków” (s. 36). Poławiaczka wydaje się szczęśliwa, a wszystko, co dzieje się dookoła zostało jakby stworzone dla niej, dla tej chwili przyjemności, uniesienia, szczęścia. Ale – przestrzega nas narratorka – znajdziemy w obiegu te same ilustracje, zatytułowane: ,,Żona rybaka” i cały ten obraz w jednej chwili ulegnie zmianie, ,,jakby konieczne było wprowadzenie do tej historii jakiegoś mężczyzny, nawet niewidzialnego, byleby postawił nogę na nadmorskim piasku i odcisnął ślad” (s. 37). Ta niewidzialna obecność jest w ,,Zaklinaniu węży w gorące wieczory” jednym z ważniejszych tematów, a unoszący się dym nad miastem jest być może symbolicznym tego wyrazem. Od tego wszystkiego ma się ,,zaczerwienione oczy i mruga zaciekle” (s. 125), oczy pieką, a pomimo tego ,,nie ma żadnych podejrzanych okruchów, ciał obcych (…) nic tu nie ma” (s. 125).

Białe węże traperów

Podobnie rzecz wygląda z dokumentalnym filmem, który Violet Love widziała mając osiem lat. Niby nic takiego – ot biały traper brał ślub z czerwoną dziewczyną. Mgliste wspomnienie, prawie, że trudne do odtworzenia, a pomimo tego niezupełnie zapomniane. Z czasem ten odległy obraz z przeszłości przechodził będzie różne etapy, które odciskać będą na nim swoje piętno – kulturoznawstwo, rozmowy o małżeństwie, filmy porno, piosenki o miłości, informacje z Wikipedii, statystyki, pewność/niepewność, że widziało się w tym filmie białe węże traperów, które czerwone dziewczyny brały sobie do ust, a przecież to niemożliwe, żeby ośmioletnim dziewczynkom ktoś pokazywał filmy o białych wężach. Na koniec jednak unosi się nad tym obrazem coś złowieszczego i kolonizatorskiego. Tego ośmioletnia dziewczynka nie mogła wtedy wiedzieć, ale dorosła Violet Love doskonale sobie zdaje sprawę, że ,,w dorosłym życiu wszystko jest bardziej kolonizatorskie niż kiedy się ma osiem lat” (s. 40).

,,W światłach i makijażu”

Na ogólnym planie mamy więc w debiucie Małgorzaty Żarów opowieść o tym, że bez względu na to, co czujemy i co rozumiemy z otaczającego nas świata, nikt nam nie może dać gwarancji, że jesteśmy poza zasięgiem/zainteresowaniem niewidzialnych sił, jakkolwiek byśmy je definiowali. Na poziomie jednostkowego doświadczenia, przyglądamy się Violet Love, opuszczającą właśnie bezpieczne i oswojone seks czaty, bo, jak mówi ona sama: ,,zobaczyłam się już w światłach i makijażu, Violet Love wypisana w czołówce Helveticą jak ostrzeżenie na paczce papierosów, kariera nabierająca rozpędu, wątpliwości nie były mi potrzebne” (s. 152). Co z tego wyniknie jest głównym wątkiem powieści Małgorzaty Żarów. Książki ciekawej, performerskiej, zachłannej.

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

„Zaklinanie węży w gorące wieczory” Małgorzaty Żarów, czyli niewidzialna obecność

–––––––

List 12
W niedzielę na ulicach jest dosyć niemrawo. Godziny są takie, czy co, nie wiem i nie chcę w sumie wiedzieć. Ale idąc na koncert zespołu PRACOWNIA 06 miałem wrażenie, że idą z nami jeszcze inni, że samochody nie wiadomo skąd i zaraz wyturlają się kierowcy i pasażerowie i wbiją z nami na salę widowiskową. Tak mogło być, tak się to czuło, czy tylko ja to czułem, trudno powiedzieć. Nie rozmawiałem o tym później, a mogłem przecież, ale o czym innym były już rozmowy, o gitarzystach, perkusiście i wokaliście, a nie o jakichś wynurzeniach na temat drogi na koncert w niemrawą niedzielę, na kilka minut przed osiemnastą. Zdążymy.

Zajęliśmy miejsca w drugim, a niektórzy w pierwszym rzędzie (ta grupa, z którą przyszedłem, bo inni byli dużo wcześniej, a po nas jeszcze ktoś się pojawił). Wydawało się, że jest nas w ogóle i tłumnie, wszystkich, a nawet więcej, w sensie, że frekwencja dopisała. Chwilę później pojawił się pomysł ze stanikami i w ogóle bielizną, ktoś mówił, że zaraz zdejmie, ktoś, że nie trzeba, wszystko szybko zanim muzycy pojawili się na scenie. Fanty rozdzielone. Byłem zaskoczony, że przy niedzieli takie rzeczy i nie wiem, czy któraś z osób, budząc się w niedzielny poranek była w stanie przewidzieć, że publiczność będzie rzucać na scenę staniki (naliczyłem cztery) i bieliznę w postaci majtek z koronką (jedna sztuka), a Michał Kopecki (wokalista) zapyta kogoś z pierwszego rzędu (tego też nikt nie mógł przewidzieć raczej), cytuję: ile jeszcze tego masz w torbie? A Jacek Bierwidis (basista) założył je nawet (stanik, nie majtki) i był z nimi już do końca, do ostatniego akordu, aż do świateł zgaśnięcia lub na odwrót.

Później zgasły światła (na widowni) i na scenie pojawił się Artur Maćkowiak, zasiadł za perkusją i zaczęło się. Wiadomo, że oklaski. Potem Jacek Bierwidis – basista, za chwilę Kacper Wróbel (gitara akustyczna), a tuż po nim Łukasz Kowalski (gitara elektryczna). Intro. A na samym końcu wokalista Michał, który później zapyta o tę zawartość torby, ale nikt mu z widowni nie odpowie (sami spiskowcy).

PRACOWNIA 06, to muzycy, grający wcześniej w dwóch różnych projektach – Jacek Bierwidis, Artur Maćkowiak i Łukasz Kowalski nie tak dawno tworzyli pięcioosobowy Spleen (kilka utworów jest dostępnych na fb). Z tego okresu w niedzielę usłyszeliśmy – ,,Bezsenność” oraz ,,Insekt” w nieco zmienionych aranżacjach. Kacper Wróbel z kolei przez długi czas związany był z Gustawem Andrzejewskim (obecnie DamnRoots), razem tworzyli wschowski duet PO CO. Trzy piosenki z tamtego czasu, zagrane i zaśpiewane w niedzielę, dostępne są na witrynie soundcloud, czyli ,,ekhm”, ,,nic tu po nas” i ,,blond”. Michał Kopecki natomiast od dłuższego czasu śpiewa w hard rockowym bandzie – Hard Rider i kto ma Michała w znajomych ten doskonale się orientuje w czym rzecz.

PRACOWNIA 06 niewątpliwie kontynuuje zamysł artystyczny formacji Spleen, rezygnując nieco z lirycznego uwodzenia słuchaczy na rzecz energetycznej, patchworkowej muzyki, łączącej blues, Indie, rock i alternatywę, dając w zamian własną, współczesną mieszankę tych wszystkich stylów i wpływów. W sposób naturalny muzycznie zyskały na tym utwory z wczesnego okresu wspomnianego wyżej duetu. Niemniej zabrakło mi w niedzielę wokalnej prawdy/autentyczności/szorstkości wokalisty PO CO, szczególnie w świetnym, jednym z bardziej dojrzałych i przejmujących tekstów, napisanych na ziemi wschowskiej (autor: K. Wróbel), czyli ,,nic tu po nas”. W wersji Michała zabrzmiało to nieco pop-rockowo, być może tak miało brzmieć (nie spieram się o to), ale pewna nieszczelność tego tekstu, która wychodzi daleko poza opis nieudanych relacji między dwojgiem osób, ulotniła się przy okazji.

Podobnie miałem z utworem ,,Bezsenność”. Trochę mi przepadł w czasie koncertu i musiałem wrócić najpierw do oryginału w wykonaniu Spleen, żeby go odkryć, dać się ponieść tamtemu klimatowi i jeszcze raz wrócić do niedzielnego wykonu (dzięki uprzejmości osób, które nagrywały fragmenty koncertu). ,,Bezsenność” ma ogromny potencjał w oryginale i trochę jego niepokojąca senność z rytmicznym pulsem pod spodem, zostały na koncercie podmienione na takie happysadowe granie, co być może w połączeniu z innym tekstem by się sprawdziło, ale w tym wypadku sporo straciło na przekazie. Nie wątpię, że i tutaj wszystko było zamierzone, skalkulowane i dobrze obliczone. Można było jednak odnieść wrażenie, znając wcześniejsze wykonania, że PRACOWNIA 06 tym razem, w tym składzie, z tą wrażliwością, pilnuje się, by nie popaść w jakąś skrajność. Tym samym tam, gdzie można było wyciągnąć z potencjału utworu więcej, mocniej, liryczniej, może bardziej alternatywnie, postawiono na pewien balans, być może bezpieczną rutynę.

No ale to imponderabilia, bo całość naprawdę wybrzmiała energetycznie i rozwiała niedzielną niemrawość. I myślę, że gdyby nie to, że sala widowiskowa jest skrojona pod koncerty patriotyczne, a na pewno o mniejszym ładunku energii, publiczność świetnie by się bawiła pod sceną. A tak, siedząc w wygodnych fotelach, naturalnie nie dało się oddać w pełni wszystkich emocji, które pojawiały się w trakcie koncertu. Owszem, siedzący obok mnie młodzi ludzie coś tam knuli, widziałem, i zmawiali się, żeby wstać z miejsc i podejść bliżej muzyków, ale ostatecznie nic z tego nie wyszło. Zwyciężyły obawy, że będą zasłaniać widoki pierwszym rzędom i bardzo możliwe, że tak właśnie by się to skończyło.

PRACOWNIA 06 nie licząc intro, zagrała siedem utworów: blond, taki blues, uciekaj, ekhm, bezsenność, insekt, nic tu po nas. Później dwa bisy: blond i taki blues (jeżeli dobrze pamiętam).

Dziękuję wszystkim osobom, które przesłały mi nagrania z koncertu plus zdjęcia, szczególnie: Sofii, Pawłowi i Marii.

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

Energetyczna PRACOWNIA 06 w senną niedzielę

–––––––

List 8
W sierpniu 2022 roku dwa portale: Elka.pl i wschowa.news napisały na temat wyroku Sądu Pracy w Nowej Soli w sprawie radnej Katarzyny Owoc-Kochańskiej. Elka.pl zatytułowała swój tekst ,,Owoc-Kochańska wygrała w sądzie pracy”, a wschowa.news – ,,Radna wygrywa w sądzie pracy z dyrektorkami wschowskich przedszkoli”. Od tego czasu minęły trzy miesiące i samorządowy portal zw.pl również postanowił napisać na ten temat, tytułując swój tekst – ,,Sąd pracy – wypowiedzenie umowy radnej było uzasadnione”. Samo zestawienie tych trzech tytułów mówi chyba wszystko na temat tego, co się dzieje we Wschowie na poziomie rzetelnego informowania mieszkańców o sprawach, które budzą publiczne emocje.

Przypomnijmy więc główne ustalenia Sądu Pracy w Nowej Soli:
1. Sąd uznał, że wypowiedzenie radnej umowy o pracę w jednym i drugim przedszkolu było niezgodne z przepisami o wypowiadaniu umowy o pracę, tym samym Sąd przywrócił radną do pracy w obu przedszkolach.
2. Nie można było radnej zwolnić, ponieważ w dniu wypowiedzenia obowiązywało czasowe zawieszenie wykonania uchwały Rady Miejskiej wyrażającej zgodę na zwolnienie radnej. Zawieszenie to nakazał WSA w Gorzowie Wlkp.
3. Nie można było zwolnić radnej, ponieważ zgodnie z przepisami pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może rozwiązać stosunku pracy.
4. ,,Dla rozstrzygnięcia sprawy nieistotna okazała się kwestia zasadności wypowiedzenia” umowy o pracę
5. Pomimo tego, że kwestia zasadności wypowiedzenia nie była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, Sąd zbadał całą tę sytuację i uznał, że utrata zaufania pracodawców do radnej była zasadna w związku z nierzetelnym ewidencjonowaniem odrabianych godzin, które radna zobowiązała się odrabiać w związku z pełnieniem obowiązków radnej.
6. Sąd nie zgodził się z innymi argumentami, co do utraty zaufania pracodawców wobec radnej, dotyczyły one:
a) odmowy udostępnienia akt osobowych, których domagała się osoba kontrolująca przedszkola, ponieważ ostatecznie radna udostępniła akta

b) w sprawie odmowy zwrócenia przez radną wynagrodzenia za pracę. Sąd tutaj uznał, że jeżeli pracodawcy byli przekonani, że radna powinna zwrócić pieniądze, to nie powinni tego na radnej wymuszać, ale wystąpić do Sądu Pracy z pozwem przeciwko radnej

7. Sąd wskazał również, że nie można wykluczyć politycznych motywów burmistrza K. Antkowiaka, który zlecił przeprowadzenie kontroli w przedszkolach, jednak Sąd uznał, że zeznania świadków (radnych opozycyjnych, jak i byłych pracowników urzędu miejskiego) są ,,zbyt wątłą podstawą” do tego by ustalenie motywów burmistrza nie budziło wątpliwości.

Poniżej znajduje się wyrok Sądu Pracy w Nowej Soli wraz z uzasadnieniem.

wyrok i uzasadnienie – kliknij, żeby przeczytać treść

Foto wykorzystane w grafice: Sora Shimazaki z Pexels
Wyrok i uzasadnienie Sądu Pracy w sprawie radnej K. Owoc-Kochańskiej

–––––––

List 3
O ,,Robinsonie w Bolechowie” Macieja Płazy (premiera – listopad 2017) pisało się na przełomie 2017 i 2018 roku, że to powieść wybitna (na pewno). Byli tacy, którzy bez cienia wątpliwości widzieli w pisarzu człowieka nie z tej ziemi (Dariusz Nowacki w Wyborczej), a samą powieść na tyle wyśrubowaną na poziomie języka, że chociaż powinna zmieść z powierzchni ziemi wszelką bylejakość, to jednak bestsellerem nie będzie. A to dlatego, że widziano w niej potrawę dla koneserów, podejrzewano, że mało kto ją doceni, raczej ludzie z odpowiednim kapitałem kulturowym, raczej akademicy, raczej zawodowi pasjonaci. Pierwszy z brzegu czytelnik, taki typowy, co to czyta byle co – raczej nie ogarnie, odpadnie, trudno. Wojciech Szot z kolei rozkładał akcenty nieco inaczej, pisząc, że nowa powieść Płazy byłaby wybitna (bo ,,w swojej wybitności się zapominająca”), gdyby nie to, że język nieco nabzdyczony, powieść ,,zbyt popisowa, z nadmiarem ozdobników i piruetów”. A jednak – pisał Szot – ,,jednocześnie niezwykle atrakcyjna na tle dość jednak prostacko konstruowanej prozy, jaką przeważnie obdarzają nas polscy pisarze i pisarki”.

Wielowątkowość ,,Robinsona w Bolechowie”

Byli tacy, co podejmowali próby interpretacyjne. Tutaj najczęściej wychodziło to słabo, bo powieść Macieja Płazy jest mówiąc najprościej wielowątkowa, a jej bohaterowie pojawiają się w rozmaitych sceneriach historycznych, społecznych i ekonomicznych, od II wojny światowej do czasów współczesnych. Pod tym względem ,,Robinson w Bolechowie” jest trochę jak babie lato. W powietrzu unoszą się nici przędne pająków i nie sposób ich wszystkich objąć ani wzrokiem, ani rozumem, można jedynie, że tak powiem za bratem Towiańskim – potraktować je czuciem, żeby nie powiedzieć duszą, ale zabrzmi to już zbyt podejrzliwie, a i mnie samego stawiałoby to w dość nieprecyzyjnym świetle. W każdym razie różne były te interpretacje, a i tak każdy kto przeczytał tę powieść, doskonale się orientował, że dotyczy ona wielu spraw – wiejskich, miejskich, hrabiowskich, nazistowskich, peerelowskich, wolnorynkowych, artystycznych, malarskich, ale również rodzinnych, miłosnych, zbrodniczych, etycznych, klasowych, spraw, związanych z odkupieniem i jeden Płaza wie, co jeszcze.

Zmagania z powieścią Macieja Płazy

W tym sensie – z całym szacunkiem dla pracy tych, którzy podejmowali się rozmaitych prób interpretacyjnych – zawsze były one niepełne, skupiające się na dwóch, może trzech wątkach (góra: czterech, chociaż wątpię) i najczęściej kończyło się tak, że cały ten wysiłek rozchodził się w szwach. Powieść Macieja Płazy – przynajmniej tak to odbieram, czytając dostępne w Internecie co bardziej pogłębione teksty na temat ,,RwB” – jest trochę, jak sporej wielkości gmach, robiący wrażenie z daleka i tylko z tej perspektywy można by go ewentualnie docenić, a kiedy próbuje się skupić na fakturze ram okiennych lub jednej z fasad, całość tego gmachu i jego urok gdzieś po drodze przepadają, ulatniają się. A jak jeszcze ktoś dołoży do tego analizy rodem z koszmarnych ćwiczeń ze studiów polonistycznych (w Dwutygodniku), to naprawdę trudno chyba o większą szkodę, jaką można wyrządzić tej powieści. Innymi słowy – w moim odczuciu – te teksty, które miałem okazję przeczytać na temat ,,RwB” nie potrafiły znaleźć języka, sposobu, klucza do tego, jak o powieści Płazy pisać. Nie chcę przez to powiedzieć, że sam znalazłem na to sposób – nie, nie o to chodzi.

Transowy ,,Robinson w Bolechowie”

Bo ,,Robinson w Bolechowie” jest powieścią transową. To tak, jakbyśmy uczestniczyli w polifonicznym wydarzeniu. Podchodzimy do namalowanego obrazu, a jednocześnie docierają do nas wielogłosy, wielodźwięki, które sprawiają, że czujemy/rozumiemy, chociaż bardziej czujemy całą złożoność tego, co widzimy. I tak jest właśnie z tą książką. Mamy jeden obraz z całym polifonicznym sztafażem, potem drugi, trzeci i tak do końca.

Wiem, że to trochę słabe, kiedy próbuję powiedzieć coś o tej powieści, posiłkując się wrażeniami, jakie przyniosły mi recenzje osób, które podobnie starały się zmierzyć z tą powieścią. Jest to może z mojej strony nieco pokrętna droga, ale póki co lepszej nie widzę. Dzięki temu mam jakieś alibi, które w razie czego wyciągnę z dna szuflady, tłumacząc, że i moje z ,,RwB” przebywanie, odczuwanie, przeczytanie niekoniecznie sobie radzi z materią powieści.

W każdym razie na poziomie języka, pewnej transowości/hipnotyczności tekstu – jest to wybitna powieść. Na poziomie spraw, które podejmuje – raczej stonowana. Zobaczymy w niej świat, w którym każdy ma wyznaczone role, na straży których stoi pręgierz historii, ekonomii, klasowości i zostawia nas z wrażeniem, że nie sposób się z tych ról wyrwać. W kontekście współczesnych dyskusji na ten temat niekoniecznie jest to satysfakcjonująca obserwacja. I w tym sensie przypomina w swojej ideowej odsłonie debiut tego pisarza. Jeżeli jednak w ,,Skoruniu” przeszkadzał mi ten tradycjonalistyczny kostium, tak w ,,Robinsonie w Bolechowie” ma on mniejsze znaczenie. Pewnie dlatego, że jednak mamy tutaj bardziej reprezentatywną galerię postaci z całym wachlarzem postaw, emocji i wyborów.

O czym jest?

A o czym właściwie jest ,,Robinson w Bolechowie”? No właśnie to nie takie proste, żeby zaraz powiedzieć o czym. To zależy, gdzie się ucho przyłoży. Mając jednak z tyłu głowy rozmach czasowy powieści oraz wielość tematów, które pojawiają się na kartach książki, trzeba powiedzieć, że rzecz dotyczy dwóch rodzin, z czego pierwsza jest reprezentowana po wielu perypetiach przez mężczyznę i córkę, a druga przez matkę i syna – Roberta, malarza, głównego bohatera/narratora powieści. Obie te rodziny żyją w bolechowskiej wsi. Wszystko ich dzieli (pozycja społeczna, pochodzenie, możliwości finansowe i edukacyjne itd., itp.) i w pewnym sensie wszystko ich łączy, ale na zupełnie innym poziomie. Na jakim? Trzeba sięgnąć po książkę, by się tego dowiedzieć.

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

Transowy ,,Robinson w Bolechowie” Macieja Płazy

–––––––

List 1
Muzyka/Utwór: Ketsa/Becoming

Tekst/Wykonanie: Rafał Klan

W ostatnich dniach skończyłem ,,Robinsona w Bolechowie” Macieja Płazy. Do dzisiaj jestem pod wpływem emocji, jakie mi powieść Płazy dostarczyła. Potem napisałem tekst piosenki (bo nie wierzę w wiersze przecież) i tak to się później już samo nakręcało, do tekstu dobrałem muzykę Ketsy, potem męczyłem się z dyktafonem, potem z programem i jakoś to poszło. Ale źródłem jest ,,Robinson w Bolechowie”.

1.
Ktoś na tej skórze brwi namalował
Rzęsy dżdżownice, wiejskie ulice
Ktoś na tej skórze, nieświeżej zmarszczonej
No idźże w te ślady; nie, nie dam rady

Znowu było wczoraj, Antona jest chora
W głowie jej pęka, a wydaje się święta
Są po tym znaki, żyłki, żyły żylaki
W oknach światy się palą, zbyt słabo

Refren
Cztery to liczba paranoi, ewangelii, miłostek, kto się czego/kogo boi
Trzy to liczba dreszczy, w szufladzie zdjęcia, każdy szczegół tam trzeszczy
Dwa to liczba chałupy, za ścianą, na strychu, znowu znaleziono trupy
Jeden to liczba moja/twoja, twoja/moja ani moja ani twoja

2.
Stoi nad wanną, a woda w niej chlupocze
Zaraz włosy wrześniowe, lepkie i urocze
I nawet gdy pęka, nawet drewniana rama
Ona nićmi to zszyje, zaraz, potem, może z rana

Oczy na nitkach, a nitki zielone
Śnieżne i białe, z koszuli flanelowej
A to co wypływa, a to co się sączy
Brudzi podłogę i nigdy się nie kończy

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

Antona. Piosenka

–––––––

Paźdź 31
Byłem przecież, wspominałem, w bibliotece, bo literatury najnowszej mi się zachciało, poszedłem więc tam w cichości, jak to mam w zwyczaju i ,,Skorunia” Macieja Płazy z półki zgarnąłem. Nikogo ze sobą nie wziąłem, z nikim nie rozmawiałem.

,,Skoruń” Macieja Płazy, czyli debiut

Maciej Płaza to nie byle kto, rocznik 1976, debiutował ,,Skoruniem”, o którym to ludzie w Internetach mówili (i poza Internetem chyba też), że w tradycję wiejską zaplątany, niczym Wiesław Myśliwski lub Tadeusz Nowak. Siedem lat temu debiutował, głośno było, że język taki i owaki, zgrabny, stylowy, dobrze utkany, czysty. Że nie ma to tamto – talent obrodził literacki. Nominacje się posypały, wywiady, recenzje, nagrody były (Literacka Gdynia, Fundacja im. Kościelskich), dwa lata później przyszła na świat druga książka (Robinson w Bolechowie) i znowu to samo, nawet Angelusa zgarnęła, potem trzecia (Golem), też nominacje liczne i tak w kółko. I tak już chyba do końca świata będzie. Nic się nie zmieni, nuda jednym słowem. Zaraz Nobel pewnie się zamarzy. Kto komu broni, nie?

Wcześniej Maciej Płaza dał się poznać w tłumaczeniach. Przekładał na nasz język ojczysty, biało-czerwony – H.P. Lovercrafta, Mary Shelley, Fredrica Jamesona (nie znam), czy ostatnio Arthura Machena (tym bardziej). Doktor humanistyki (w sensie Płaza, nie ja przecież).

,,Skoruń”, czyli wiejskie dekoracje

Nie wiem skąd przekonanie, że ,,Skoruń” obraca się w nurcie wiejskim. Nie przesadzajmy. Wiejskie dekoracje, to i owszem są, bo jest wieś i pobliskie wsie, lata 80., są dożynki, jest ziemia, chociaż bardziej sad, jabłka, maszyny, które się przydają, rzeka nawet, może i powódź, wszystko to jest, ale poza tym ornamentem wsi nie ma. Płaza nadrabia ten brak na poziomie języka, a że jest sprawny warsztatowo, nawet bardzo, pozostaje wrażenie, że to coś więcej niż typowe historie dorastającego chłopaka z erekcją w portkach. Bo prawdę mówiąc jest to chłopacka książka, podejmująca chłopackie sprawy. Szczególnie, kiedy ledwo rozgarnięte chłopię napiera, ale w sumie napastuje córkę sołtysa pod drzewem, spermę oddając w jej ręce (rozdział ,,Trześnia). Zaraz potem, bo jakżeby inaczej, koniecznie w tym chłopackim torcie muszą pojawić się pseudofilozoficzne gadki-szmatki, jakby – idąc tropem ,,wiejskiego nurtu” – wiejskich chłopaków w wieku 14-15 lat nawiedzał sam Schopenhauer ze swoim egzystencjalnym pesymizmem. Samo w sobie jest to niestrawne. I nawet rozumiem, gdyby ktoś chciał to wytłumaczyć, że Płaza opisuje lata 80., i że może wtedy nikogo, a tym bardziej wiejskich nastolatków, nie interesowała optyka kobiet, a tym bardziej nastoletnich dziewczyn. No ale ,,Skoruń” został wydany w 2015 roku, a nie w białej dupie lat 80., więc kompletnie nic nie tłumaczy powielanie w powieści tej jedynej, możliwej, chłopackiej perspektywy.

,,Skoruń”, czyli ojciec, potem matka

,,Skoruń” składa się z siedmiu opowiadań. Jedne są dłuższe, drugie krótsze, jak to w życiu. Pierwsze i ostatnie (,,Maszyna”, ,,Skoruń”) na pewno są dowodem na to, że Maciej Płaza jest świetnym stylistą i potrafi w nieoczywisty sposób opowiadać o sprawach, powiedzmy, typowych. Historia, otwierająca książkę, ciekawie buduje napięcie między chłopakiem, a ojcem, kończąca cykl, przygląda się relacjom syna z matką. Kompozycyjnie jest to ciekawie pomyślane, warsztatowo zgrabne, na poziomie psychologii postaci, krótkiej fabuły, warte uwagi. Gdzieś, przy okazji, krytyk albo juror jakiejś ważnej nagrody powiedział, że te napięcia między synem a ojcem w ,,Skoruniu” są interesujące. Może i tak, ale jak świat światem, rozgorączkowanie tych dwóch osób płci męskiej zawsze takie było i w naturalny sposób niespokojnie pulsowało wszędzie i pod każdą szerokością geograficzną.

Gdzie autor sobie nie radzi z literacką materią

Jednak im dalej w las, tym gorzej. Widać to szczególnie w rozdziałach ,,Hubert” i ,,Bracia”. Strategia narracyjna ,,Skorunia” narzuca sobie ograniczenia, bo świat, jaki nam podaje jest postrzegany oczami nastolatka. Nie dowiemy się niczego więcej ponad to, co Skoruń wie, co Skoruń zobaczył, co słyszał, co mu się przewidziało. I byłoby to może i ciekawe, słuszne w sumie, bliższe temu, co sami, w roli czytelników doświadczamy na co dzień, gdyby nie to, że w ,,Hubercie” i ,,Braciach” zmieniają się reguły gry. Nagle, nie wiadomo dlaczego, pojawiają się postacie, które opowiadają Skoruniowi swoje lub cudze biografie, jakby były powszechnie dostępne, na przykład w Wikipedii. To ograniczone postrzeganie Skorunia dostaje wiatru w żagle, co pozwala mu zajrzeć za kotarę, rzucić okiem tam, gdzie dotąd nie miał wstępu. Dzieje się to jednak w najprostszy z możliwych sposobów. Ot, gadające głowy wypełniają te rozdziały długimi i krótkimi relacjami. Owszem, i te historie mają swoje ograniczenia, i one nie są takie oczywiste, jak na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, a pomimo tego rozbijają narracyjną spójność tej powieści, by wylądować ostatecznie w ramionach prostych rozwiązań, jakby zabrakło cierpliwości autorowi, by utrzymać Skorunia w jego naturalnych sidłach percepcji. I nie, nie są to żadne nowatorskie, literackie chwyty, a raczej przykłady na to, gdzie autor najwyraźniej nie poradził sobie z literacką materią.

Robinson w Bolechowie

Maciej Płaza ma warsztat, jak mało kto, ale ,,Skoruń” rozczarowuje. Można, owszem, rozpływać się nad stylem autora, ale to jedyne co ma na swoją obronę. Reszta to zbiór zgranych chwytów, w dodatku zapatrzonych w chłopacki, nudny (bo chłopacki) świat, chwilami niesmaczny, czasami nieporadny fabularnie, mało atrakcyjny, jak na powieść napisaną w drugiej dekadzie XXI wieku. Gdyby mnie córka lub syn, lub nie daj kto tam inny pytał o coś, co ciekawego w polskiej, najnowszej prozie, to przestrzegałbym przed ,,Skoruniem”. Pomimo tego – ochy i achy nad debiutem Macieja Płazy sprawiły, że sięgnąłem po jego drugą powieść, czyli ,,Robinsona w Bolechowie”. I czytam w wolnych chwilach i zobaczymy i wtedy będzie wiadomo albo nie, to się okaże.

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

,,Skoruń” Macieja Płazy, czyli witajcie (znowu) w chłopackim świecie

–––––––

Paźdź 25
Dwie nadzwyczajne sesje Rady Miejskiej zdarzyły się w ostatnich dwóch miesiącach. Jedna 14 września, a druga 13 października. Przyjęło się nazywać takie sesje nadzwyczajnymi, ponieważ zwoływane są na wniosek burmistrza lub ustalonej liczby radnych. Te nadzwyczajne sesje mają miejsce wtedy, kiedy istnieje pilna potrzeba przegłosowania jakiejś uchwały. Zazwyczaj są to uchwały, związane za zmianami w budżecie. Mówi się więc o tych sesjach, że są nadzwyczajne, bo w normalnym, zwyczajnym trybie zwoływane są przez przewodniczącą Rady Miejskiej.

Ostatnio, czyli 14 września i 13 października spierano się o to, co powinien zawierać porządek obrad sesji nadzwyczajnej. Radni opozycji (Przemysław Gliński i Katarzyna Owoc-Kochańska) byli zdania, że każda sesja powinna obejmować co najmniej 6 punktów, ponieważ tak mówi statut gminy Wschowa i ich zdaniem nie ma wyjątku od tej reguły. Zapis w statucie brzmi następująco, cytuję:

Porządek obrad obejmuje w szczególności: 1) przyjęcie protokołu z obrad poprzedniej sesji, 2) sprawozdanie z działalności Burmistrza w okresie międzysesyjnym, zwłaszcza z wykonania uchwał Rady, 3) rozpatrzenie projektów uchwał i podjęcie uchwał, 4) interpelacje i zapytania radnych, 5) informację o udzielonych odpowiedziach na interpelacje zgłoszone na poprzednich sesjach, 6) wolne wnioski, zapytania i informacje.

Sesje nadzwyczajne natomiast we wrześniu i październiku składały się (nie licząc otwarcia i zamknięcia obrad) z 2 punktów (wrzesień) i 3 punktów (październik). Były to: 1) przyjęcie wniosków do porządku obrad, 2) przyjęcie protokołu z poprzedniej sesji (w październiku), 3) podjęcie uchwały.

Radca prawny Rafał Jedyński na wrześniowej sesji tłumaczył, że zwrot ,,w szczególności” nie wskazuje, że jest to obligatoryjny porządek obrad (czyli to nie oznacza, że sesja musiałaby za każdym razem zawierać wymienione punkty), fraza ,,w szczególności” zwraca jedynie uwagę na to, jakie punkty mogą znaleźć się w porządku obrad. Gdyby w statucie ten zapis brzmiał ,,porządek obrad sesji powinien zawierać lub zawiera”, wtedy byłby to zapis obligatoryjny (czyli każda sesja musiałaby zawierać wszystkie wymienione punkty). Dalej radca prawny tłumaczył, że w statucie jest zapis ,,w szczególności”, co należy rozumieć jako przykładowy porządek obrad. I że dotyczy on tzw. sesji zwyczajnej, czyli zwoływanej przez przewodniczącą Rady Miejskiej. A, że wschowski statut nie zawiera odrębnych zapisów nt. tzw. sesji nadzwyczajnej, to jej formułę reguluje ustawa o samorządzie gminnym, w której mowa jest o tym, że burmistrz zwołuje taką sesję wraz z proponowanym porządkiem obrad (który to porządek nie jest w żaden sposób zdefiniowany, zatem od burmistrza zależy, jakie punkty będą realizowane podczas sesji)

13 października sytuacja się powtórzyła. Radny Przemysław Gliński po raz kolejny zwracał uwagę, że porządek obrad jest wadliwy. Tym razem na sali obecny był radca prawny Mateusz Kondracki. Tłumaczył on, że fraza ,,w szczególności” wskazuje na to, że mamy do czynienia z katalogiem otwartym, który nie obliguje osobę, zwołującą sesję, by zawarła wszystkie punkty, wymienione w statucie. Radny Gliński nie zgadzał się z tłumaczeniem radcy prawnego, a radna Katarzyna Owoc-Kochańska dziwiła się, że: a) radca prawny po studiach prawniczych nie rozumie tak prostych spraw, b) przewodnicząca pozwala na łamanie przepisów.

Kilkakrotnie wyrażałem opinię, że czwarty rok kadencji wschowskiego samorządu wszedł w fazę schyłkową. Rada Miejska stała się miejscem dyskusji, które poza dyskutującymi nikogo w gminie nie interesują. Zarzuty z jednej (rządzącej) i drugiej strony (opozycyjnej) są coraz bardziej zapalczywe, pytania coraz mniej istotne, a poziom zaufania pomiędzy uczestnikami Rady Miejskiej dawno osiągnął poziom zerowy (w skali 1-10, gdzie 10 oznacza najwyższy, możliwy poziom zaufania). Nie warto też moim zdaniem na tym etapie spierać się kto jest bardziej temu winny, bo jedyną, oczekiwaną zmianą, która może przeciąć ten gordyjski węzeł są następne wybory samorządowe. Przykre jedynie jest to, że jesteśmy świadkami upadku Rady Miejskiej (w całości) i że będziemy się temu jeszcze przyglądać przez kilkanaście miesięcy (jeżeli kto ma cierpliwość). Dobra wiadomość jest taka, że to się wcześniej, czy później skończy.

Niemniej warto powiedzieć, że w tym konkretnym przypadku radcy prawni słusznie zwracają uwagę, że: 1) zapis ,,w szczególności” nie jest jednoznaczny z zapisem ,,powinien, musi, zawiera” itp. b) fraza ,,w szczególności” w tym konkretnym przypadku nie wymusza obrad w ustalonym porządku, a podaje przykładowy zestaw punktów. Wystarczy wrzucić w przeglądarkę interesującą nas frazę i przeczytać, jak jest ona rozumiana w porządku prawnym. Przeczytać o tym można TUTAJ i TUTAJ. Za każdym razem jest to tłumaczone tak, jak robili to radcy prawni na sesjach Rady Miejskiej. Warto też przejrzeć pod tym kątem ustawę o samorządzie gminnym, badając, w jaki sposób fraza ,,w szczególności” jest używana i co z tego wynika.

Nie ma więc łamania tutaj przepisów i nie ma się też co dziwić, że radca skończył prawo, ale nie rozumie prostych spraw, bo wynika z tego, że doskonale radcy te kwestie rozumieją, tylko nikt nie chce przyjąć ich tłumaczeń. A dzieje się tak, jak już napisałem wyżej, bo mamy fazę schyłkową Rady Miejskiej i nic, ani nikt już tego nie zmieni.

Foto wykorzystane w grafice: Julia Larson z Pexels

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

,,W szczególności” radni opozycji się mylą

–––––––

Paźdź 16
Będzie krótko. ,,Wielka woda” jest serialem udanym, a potem nieudanym i nie jest to paradoks. Dobrze sobie radzi w pierwszej części, kiedy umiejętnie buduje napięcie, związane ze zbliżającą się katastrofą. Trzy pierwsze odcinki mają dobre tempo, niemal każda scena buduje dramaturgię, a autorzy dbają o to, by nie przynudzać i nie odwracać uwagi widza od tego, co istotne. Zdecydowanie lepiej wypadają sceny wrocławskie, dużo gorzej te, rozgrywane w Kętach, czyli tam, gdzie lokalna społeczność sprzeciwiać się będzie wysadzeniu wałów przeciwpowodziowych. Widać wyraźnie, że autorzy mają pomysł, jak budować napięcie (Wrocław), kiedy zderzają się ze sobą różne opinie co do tego, czy miastu grozi powódź, czy też nie grozi. W Kętach spory nie kończą się na słowach i okazuje się, że autorzy sobie z tym nie radzą. Sceny o największym dramatycznym potencjale wyglądają tam chwilami groteskowo, nieprzekonująco, wręcz infantylnie.

Od czwartego odcinka woda wlewa się do Wrocławia i autorzy serialu z jednej strony świetnie pokazują miasto pod wodą. Wygląda to tak, że nie ma się czego wstydzić. Jest, mówiąc krótko, dobrze. Jednak od tego momentu, przerzucają ciężar opowieści na historie głównych bohaterów i są one prawdę mówiąc sztampowe, postacie z minuty na minutę stają się mało ciekawe, coraz mniej wyraziste, ich wątki przewidywalne, wręcz kiczowate, wzięte rodem z tasiemców wenezuelskich. Jednym słowem, póki film skupia się na zbliżającej się tragedii, jest naprawdę dobrze, kiedy do głosu dochodzą osobiste wątki głównych postaci, obraz traci niemal wszystko, co wcześniej zbudował. Jednym słowem ta szklanka jest tylko do połowy pełna, albo do połowy pusta – jak kto woli.

W recenzjach słusznie zwraca się uwagę na aktorskie kreacje Agnieszki Żulewskiej (hydrolożka, wykształcona w Holandii) i Tomasza Schuchardta (wicewojewoda). Ireneusz Czop, podobnie, jak w ,,Broad Peak” zupełnie bez charyzmy, chociaż tutaj gra nawet przywódcę zbuntowanej społeczności w Kętach.

Zwróciłbym natomiast uwagę na postać pułkownika Czackiego (w tej roli Mirosław Kropielnicki). Jest ciekawie pomyślana i chyba na tle wszystkich postaci najmniej przewidywalna. Z jednej strony Czacki zachwyca się polskim papieżem, który chwilę wcześniej odwiedził Wrocław, w typowy, polski sposób, nadając wielkie znaczenie mało istotnym papieskim gestom (tę scenę polecam szczególnie organizatorom szkolnych, wschowskich dni papieskich). Kiedy do miasta przyjeżdżają francuscy żołnierze, odgrywa dumnego Polaka, który niemal gardzi wszystkimi armiami świata, kiedy z kolei na horyzoncie pojawia się wojewoda, staje się uniżonym tragarzem. Czasami jednak potrafi być do tego stopnia diaboliczny, że nic dla niego nie ma znaczenia (chociaż akurat ta scena jest wyjątkowo słabo zagrana). To połączenie w tej roli małości, religijnego sentymentalizmu i dumy narodowej, wazeliniarstwa i ułańskiej szarży świetnie oddaje coś, co można by nazwać polskim charakterem i jest wyjątkowo dobrze oddane w serialu, chociaż chwilami ociera się o autoparodię.

Jednym słowem – serial broni się, kiedy oddaje atmosferę tamtych dni, nie radzi sobie jednak, by w oparciu o ten pomysł, zbudować ciekawe postacie. W tym pierwszym znaczeniu ,,Wielka woda” wypada wręcz imponująco, w tym drugim – wyjątkowo płasko.

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

Serial ,,Wielka woda”, czyli szklanka do połowy pełna/pusta

–––––––

Paźdź 13
Spóźniłem się co najmniej o trzy lata, ale gdybym zdążył, to niczego bym nie stracił. Takie mam wnioski po lekturze ,,Lekkiego bagażu” Anny Cieplak, powieści z 2019 roku. Ostatnio, tak przy okazji leniwej niedzieli rozmawiałem z bliską mi osobą, mówiąc, że autorka Cieplak jest młodą w sumie kobietą, rocznik 1988. W odpowiedzi usłyszałem, że rocznikowo to już nie młodość, ale krok w dojrzałość. No i ostatecznie wyszło, że powieść ma z tym problem. Chwilami wydaje się, że autorka za chwilę przekroczy ten próg literackiej dojrzałości i dowiemy się o bohaterach lub sytuacji, w której się znaleźli czegoś intrygującego. Niestety za każdym razem, kiedy jesteśmy już blisko, słyszymy w tle głośne, autorskie nawoływanie do odwrotu, co kończy się w ostatecznym rozrachunku serwowaniem czytelnikowi zestawu banałów, a gdzieniegdzie zupełnie porzuconych, obiecująco zawiązanych wątków. I tak przez blisko 300 stron.

Anna Cieplak – animatorka kultury i pisarka

Anna Cieplak jest animatorką kultury i – jak widać – pisarką, ma na swoim koncie kilka książek, zauważony debiut, który był nominowany do ważnych, literackich nagród, a gdzieniegdzie nawet osiągał najwyższe laury (nagroda im. W. Gombrowicza i J. Conrada za ,,Ma być czysto”), a ostatnia jej propozycja ,,Rozpływaj się” znalazła uznanie wśród jurorów tegorocznej nagrody Nike, trafiając do ścisłego finału. Przy czym – powiedzmy sobie to od razu – taka książka Edwarda Pasewicza ,,Pulverkopf” jest uznawana przez młode pokolenie krytyków (Wojciech Szot) i starsze (Przemysław Czapliński) za najwybitniejszą powieść ostatnich lat, może dekady, a jednak poza nominacjami, nie zdobyła w Polsce żadnej ważnej nagrody. Zatem informacje o takich zjawiskach, jak Nike, nagroda literacka Gdynia i inne, co kto wygrał i dlaczego, trzeba traktować raczej jako ewentualny drogowskaz, coś, co może dać satysfakcję, a z drugiej strony niekoniecznie jest gwarancją jakości.

Lekki bagaż, czyli ktoś z kimś

Wcześniejszych książek Anny Cieplak nie czytałem. Pomyślałem jednak, że wybiorę się do biblioteki, żeby mieć obraz tego, co dzieje się w polskiej prozie, tej najnowszej, pisanej przez autorów młodszych, starszych, z dorobkiem i bez dorobku. Ot, taki impuls, który przychodzi nie wiadomo skąd i nie ma się go jak pozbyć. ,,Lekki bagaż” dzieje się w Cieszynie, czyli miejscowości, która jest zaledwie dwukrotnie większa od Wschowy. Jest na pewno coś w tej historii terapeutycznego, bo wszyscy jej bohaterowie zdają sobie sprawę z ograniczeń miejsca, w którym żyją, ale nie marudzą, nie narzekają, jakoś tam się odnaleźli i widzą sens tego, co robią. Są młodzi, mniej więcej w wieku autorki i w sumie robią to wszystko, co można robić w takim małym miasteczku. Główna bohaterka jest szefową fundacji, pomagając osobom, które w przeciwieństwie do wielkich wizji co niektórych polskich polityków i ekonomistów, nie wzięły spraw w swoje ręce, nie znalazły lepszej pracy, nie mają, jak się wyrwać od toksycznych rodziców, wychowywały się w trudnych, a czasami fatalnych warunkach, nie marzą im się wielkie rzeczy, a jedynie by utrzymać się na powierzchni, przeżyć dzień, tydzień, miesiąc bez większych problemów finansowych i bytowych. A nie jest to takie proste, jakby się co niektórym wydawało. Są też inne, ważne osoby: dziennikarka lokalnych mediów, nauczyciel, sekretarz powiatu, czy rodzeństwo, z których jedno pracuje w fundacji na pół etatu, a drugie dzięki organizacji uwolniło się od rodziców. Niestety autorka buduje więzi między nimi dość powierzchownie. Ktoś z kimś sypia, ktoś kogoś całuje, ktoś z tego powodu czuje się niekomfortowo, jest bar, do którego chodzi się w piątek na piwo, jest inny, gdzie kobieta z mężczyzną, lokalne władze, prawie, że nieobecne, dziennikarka, która wie, że nie o wszystkim się pisze, bo będzie niemiło, więc nawet nie próbuje i wszyscy to akceptują, ktoś robi setki zdjęć z nudnych wydarzeń, ktoś komuś prawie, że pokazał nagie piersi.

Za mało na dobrą prozę

Niestety, kiedy w końcu (gdzieś tak w połowie powieści) mamy do czynienia z kryzysową sytuacją, która w sumie ma w sobie taki ciężar gatunkowy, że jest w stanie wysadzić w powietrze wszystko, co się do tej pory zbudowało, wstrząsnąć miasteczkiem, wkurwić lokalnych polityków, to okazuje się, że każda z postaci ,,Lekkiego bagażu” została tak ulepiona, że nie sposób z nich wycisnąć niczego poza zbiorem nie zawsze logicznych, mało pogłębionych, nieprzekonujących postaw. Co w efekcie przynosi taki typowy obraz uśpionego miasteczka, które nawet w sytuacji (nie wprost), wymagającej czasami ryzykownych decyzji, postawienia wszystkiego na jednej szali, wyciągnięcia daleko posuniętych konsekwencji, ledwo jest w stanie unieść powiekę, a co dopiero odgonić od siebie natrętną muchę, nie mówiąc już o większym wysiłku. Trudno powiedzieć, co z tej powieści miałoby wynikać. Jeżeli, jak można gdzieniegdzie przeczytać/wysłuchać – społecznikowski charakter, dowód na to, że autorka, mówiąc kolokwialnie, siedzi w NGO i wie co i jak, to zdecydowanie za mało na dobrą prozę.

Ale potencjał jest

I doskonale rozumiem, że kiedy jest się autorką_em z ambicjami, wykraczającymi poza powszechny gust czytelniczy, nie jest się Bianką Lipińską, to i tak różnie to bywa. Że najzwyczajniej w świecie czasami czegoś zabraknie, wnikliwości, świeżości spojrzenia, pomysłu na język, którym się posługuje, dostrzeżenia czegoś, czego do tej pory jeszcze nie opisano itd., itp., tak się zdarza, bo tutaj ma się większe wymagania. Na tym poletku nie chodzi o to, żeby schlebiać wszystkim i nie na tym to polega, żeby było miło, a typowy czytelnik, żeby wszystko łapał w mig i z rozdziawioną gębą podążał za stereotypami, płaskimi bohaterami, nielogiczną fabułą i w sumie brakiem odwagi w podejmowaniu tematów, które bierze się na warsztat. Bo potem taki czytelnik, odbiorca, klient, czy po prostu człowiek mówi: no tak właśnie jest, takie jest właśnie życie, takie coś mnie właśnie otacza, wszystko to prawda. Ale Anna Cieplak, z wyboru, bo nie z przymusu, postanowiła grać w innej lidze. I nie o to jej chodzi. Bo że jest, jak jest, to każdy wie, a przecież rzecz w tym, by powiedzieć o czymś, co jest, owszem, ale ukryte, wstydliwe, co – gdyby pojawiło się na powierzchni – byłoby niekomfortowe, budziłoby strach, żeby się z tym konfrontować, byłoby obce, niechciane, odpychane, ale przy tym autentyczne i prawdziwe. Niestety ,,Lekki bagaż” tych warunków nie spełnia, ale mam takie wrażenie, że warto sięgać po inne propozycje tej autorki. Jest na pewno potencjał, może nie na wielką powieść, która rzuci czytelników na kolana, ale na ciekawe, wnikliwe mikro obserwacje już tak.

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

,,Lekki bagaż” Anny Cieplak, czyli niespełniona obietnica

–––––––

Paźdź 11
W Polsce jest – nie przesadzam teraz –2489 gmin (można sobie wpisać w Google, to wyskoczy taka informacja, jakby co). W 2019 roku funkcjonowało 514 młodzieżowych rad gminnych, w 2021 około 350 (skutek pandemii), a obecnie jest ich 250-280 (źródło: webinarium z 3 października 2022, zorganizowane przez Fundację Batorego, dostępne na YT). Z kolei w gminie Wschowa żyje gdzieś około 20 tysięcy osób, z czego jakieś siedem albo osiem z nich rozmawia o Młodzieżowej Radzie Gminy (rozmawia, to za dużo powiedziane, chodzi o to, że może nie rozmawia, ale używa tych trzech słów w otoczeniu jeszcze kilku zwrotów, co razem, wyłączając powtórzenia, zajmuje jakieś dwie linijki tekstu, gdyby to ktoś chciał spisać), z czego dwie z tych siedmiu, ośmiu osób twierdzi, że jak gmina chce się rozwijać (dyrektor Biura Oświaty), a na pewno iść do przodu (przewodnicząca Rady Miejskiej), to jest to konieczność. W sensie powołanie Rady Młodzieżowej. Myślę, że koniecznością jest też higiena stóp, czy jamy ustnej i jak gmina chce w tym zakresie iść do przodu, to naprawdę, na miłość Boga, w imię postępu, rewolucji francuskiej, oświecenia i wszystkich wariacji na ten temat trzeba zrobić wszystko, co w naszej mocy.

Jeżeli ktoś śledzi sesje Rady Miejskiej, to zapewne wie, że od pewnego czasu, w sumie od początku kadencji, zwraca się uwagę, że komisje są po to, by szczegółowo omawiać uchwały, a sesje od tego, by ewentualnie dopytać, upewnić się, wodę wypić, jak jest na stole, pomachać ręką do kamery, skorzystać z toalety, jak jest taka potrzeba, zagłosować i do domu. Warto więc pod tym kątem przejrzeć tzw. dyskusję o Radzie Młodzieżowej, żeby mieć obraz, jak te mityczne i merytoryczne zarazem rozmowy są prowadzone.

Na wrześniowej komisji oświaty, kultury itd., poprzedzającej sesję, uchwałę, dotyczącą Rady Młodzieżowej i Rady Seniorów, omawiała (chociaż to za dużo powiedziane) pani dyrektor Biura Oświaty. W swoim stylu powiedziała tyle, ile przedszkolak jest w stanie dowiedzieć się na ten temat, jeżeli tylko posiadł umiejętność składania liter w całość. A mianowicie, że Rada Młodzieżowa ma charakter doradczy, konsultacyjny i inicjatywny. I że to ważne, że ma taki charakter. Koniec merytorycznej wypowiedzi. Kwiaty się należą, podziw mieszkańców i więcej zdjęć na oficjalnych stronach jednostek samorządowych. Można się aż zarumienić z zachwytu.

Potem padły trzy pytania. Po pierwsze – kto się tym zajmie, w sensie będzie rozmawiał z młodzieżą (i seniorami). Odpowiedź – pełnomocnicy ds. seniorów i młodzieży i że oni w porozumieniu z tymi środowiskami wypracują statuty dla poszczególnych rad.

Drugie pytanie – czy podjęto już jakieś działania w tej sprawie. Odpowiedź – na pewno dotychczasowa pełnomocniczka ds. seniorów prowadziła z tą grupą wiekową wstępne rozmowy, no ale niedawno została powołana nowa pełnomocniczka, więc trzeba dać jej chwilę czasu, żeby się oswoiła z nową rolą (o młodzieży ani słowa, chociaż pytanie jest proste przecież, a na pewno nie złośliwe).

Trzecie pytanie – czy jest jakaś wstępna koncepcja działań tych rad. Odpowiedź – najpierw trzeba przegłosować odpowiednie przepisy a dopiero potem rozmawiać o koncepcji. Komentarz (mój) – czyli nie ma koncepcji, ale w stylu merytorycznych rozmów na merytorycznych komisjach nie mówi się tego wprost, tylko tworzy się jakieś sztuczne granice, które rzekomo najpierw nie pozwalają rozmawiać o pomyśle na Radę Młodzieżową, a później już umożliwiają takie działania. Chyba nawet w Chinach nie wymyśla się takich reguł. Tym bardziej, że chwilę wcześniej na tejże komisji, dowiedzieliśmy się, że jakieś rozmowy były prowadzone już z seniorami. Nie sądzę, żeby pilnowano się tam, by broń Boże nie omawiać ewentualnej koncepcji na Radę Seniorów, bo nie można, proszę pana/proszę pani, bo przepisy nie zostały przegłosowane, także my nie możemy chyba nawet myśleć o tym, a co dopiero mówić, tak mi powiedziała w sekrecie pani dyrektor, no.

Tę dyskusję podsumował na komisji radny, który zadawał pytania, mówiąc, cytuję: wszyscy się rozumiemy, ale udajemy, że się nie rozumiemy (to w sprawie tej koncepcji). To zresztą w czasach zupełnego wyczerpania formuły Rady Miejskiej oraz tego, co dzieje się na linii radni – urzędnicy chyba najlepiej oddaje powszechnie panującą tam niemoc, którą się nazywa na oficjalnych sesjach – rozmową merytoryczną.

Na sesji Rady Miejskiej nie było lepiej. Pojawiły się za to typowe, kasandryczne wręcz zapewnienia, że jak gmina chce się rozwijać (pani dyrektor), jak gmina chce iść do przodu (pani przewodnicząca), to nie ma wyjścia, Rada Seniorów i Rada Młodzieżowa muszą być. I proszę państwa, naprawdę, nie róbmy sobie jaj z pogrzebu, tyle gmin ma to w swoich statutach, a my znowu nie mamy, no błagam, bądźmy poważni, idźmy z duchem czasu, przecież to nie jest żadna już rewolucja, to jest na tym etapie zwykła bułka z masłem, ludu wschowski zapóźniony i wy radni niespełna, reprezentujący ten umęczony od waszych niepoważnych pytań, lud przecież, bo go reprezentujecie (nieprawdaż?), czego znowu nie wiecie, zrozumcie to wreszcie. Na litość boską.

CDN

Foto wykorzystane w grafice: cottonbro z Pexels

___________PRZEMYŚL WSPARCIE DLA NOWYCH OPINII __________

Jeśli chcesz wesprzeć Nowe Opinie, możesz to zrobić poprzez portal zrzutka.pl – https://zrzutka.pl/72ucvn

Wszyscy się rozumiemy, ale udajemy, że się nie rozumiemy

–––––––

Paźdź 8